Mụn nước là một phần trong cơ chế đối phó của da để đối phó với những tổn thương do bỏng, chấn thương,… Mụn nước có thể do chấn thương cơ học, nhiễm trùng hoặc rối loạn tự miễn dịch. Hầu hết các vết phồng rộp thông thường đều vô hại và tự lành. Tuy nhiên, nếu mụn nước của bạn dai dẳng, đau đớn hoặc chảy máu hoặc mủ, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ ngay lập tức.
Mụn nước là gì?
Mụn nước là những túi chất lỏng nổi lên trên lớp ngoài cùng của da để phản ứng với tổn thương da, chấn thương hoặc nhiễm trùng. Tùy thuộc vào nguyên nhân, chất dịch bên trong mụn nước có thể là máu, huyết tương, huyết thanh hoặc mủ.
Sự hình thành các mụn nước mang lại hiệu ứng đệm bảo vệ mô bên dưới khỏi bị tổn thương thêm và để vết thương mau lành. Các mụn nước có thể xuất hiện dưới dạng bong bóng đơn lẻ hoặc thành từng cụm. Chúng có thể ngứa hoặc đau. Các mụn nước chứa đầy huyết thanh còn được gọi là mụn nước.
Các loại mụn nước
Dựa trên kích thước của chúng, vỉ có thể được phân loại thành các loại sau:
- Mụn nước – Các mụn nước nhỏ, kích thước thường dưới 5mm.
- Bulla (plural- bullae) – Một vết phồng rộp lớn hơn 5mm với thành mỏng.
Việc vỡ mái của vết phồng rộp và giải phóng chất lỏng bên trong có thể dẫn đến hình thành lớp vỏ.
Tùy thuộc vào nguyên nhân, mụn nước có thể được phân loại thành:
- Vết phồng rộp ma sát
- Vết phồng rộp máu
- Vết phồng rộp nhiệt
Các mụn nước cũng có thể được đặt tên theo căn bệnh đã gây ra chúng. Ví dụ như mụn nước chàm hoặc mụn nước thủy đậu.
Nguyên nhân gây mụn nước trên da
Loại mụn nước thường gặp nhất là do tổn thương cơ học trên da. Một số nguyên nhân gây ra mụn nước là:
1. Ma sát
Mụn nước do ma sát thường gặp ở những người làm công việc nặng nhọc như sử dụng các dụng cụ nặng hoặc chơi các môn thể thao nặng. Việc chà xát da liên tục do đi giày hoặc thiết bị cầm tay không vừa vặn có thể gây ra mụn nước ở bàn chân và bàn tay. Độ ẩm hoặc mồ hôi có thể làm tăng nguy cơ bị phồng rộp do ma sát.
2. Nhiệt
Nếu da tiếp xúc với bề mặt quá nóng hoặc hơi nước, vết bỏng có thể gây phồng rộp. Cháy nắng nghiêm trọng cũng có thể gây ra hậu quả tương tự.
3. Lạnh lùng
Nhiệt độ quá lạnh có thể khiến ngón tay và ngón chân bị tê cóng, cũng có thể gây phồng rộp da.
4. Hóa chất
Tiếp xúc với các hóa chất như amoniac, chất tẩy trắng, nitơ lỏng, khí mù tạt, vv có thể gây ra mụn nước.
5. Vết cắn của côn trùng
Vết cắn của một số loại côn trùng như rệp, ve ghẻ, muỗi vằn, bọ gặm nhấm,… dẫn đến hình thành các mụn nước chứa đầy dịch ngứa.
6. Nhiễm trùng
Một số bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn và vi rút gây ra mụn nước trên da. Một số ví dụ bao gồm-
- Thủy đậu
- Mụn rộp
- Bệnh giời leo
- Virus herpes simplex
- Bệnh tay chân miệng
- Chốc lở
- Viêm quầng do Streptococcus
7. Bệnh phồng rộp tự miễn dịch
Đây là một nhóm bệnh xảy ra khi hệ thống miễn dịch của chính cơ thể tấn công da và niêm mạc, gây ra những vết phồng rộp gây đau đớn. Những mụn nước này mất rất nhiều thời gian để chữa lành và cũng có thể để lại sẹo. Mặc dù nó phổ biến hơn ở những người trên 50 tuổi, nó có thể ảnh hưởng đến mọi người ở mọi nhóm tuổi.
Các loại bệnh phồng rộp tự miễn dịch khác nhau bao gồm:
A. Pemphigus
Nó gây lở loét ở miệng, mũi, họng, mắt, da đầu, bộ phận sinh dục,… Ví dụ như pemphigus vulgaris, pemphigus foliaceus.
B. Pemphigoid
Nó ảnh hưởng đến da và màng nhầy. Ví dụ như pemphigoid bóng nước, pemphigoid thai kỳ, v.v.
C. Da nổi qua trung gian Ig-A
Lượng kháng thể IgA dư thừa do hệ thống miễn dịch tạo ra sẽ tấn công nhầm vào da và màng nhầy. Đây có thể là 2 loại, bệnh viêm da dị dạng và bệnh da liễu IgA tuyến tính.
D. Epidermolysis Bullosa Acquisita
Rối loạn này khiến da mỏng manh và dễ bị phồng rộp ngay cả khi bị thương nhẹ. Nó chủ yếu là di truyền.
E. Chàm bội nhiễm
Còn được gọi là pompholyx, nó gây ra mụn nước ngứa nghiêm trọng trên bàn tay và bàn chân. Các cơn bùng phát có thể được kích hoạt bởi các kim loại như niken, coban, các sản phẩm chăm sóc cá nhân như xà phòng, dầu gội đầu, v.v.
Làm thế nào để bạn điều trị mụn nước?
Hầu hết các vết phồng rộp thông thường sẽ tự lành nếu để yên trong một hoặc hai tuần. Tốt nhất là không làm thủng vết phồng rộp vì có thể dẫn đến nhiễm trùng. Khi mụn nước lành lại, chất lỏng bên trong sẽ được tái hấp thu vào mô bên dưới và lớp da trên cùng sẽ khô và rụng đi. Bạn không nên kéo phần da trên cùng bị khô.
Trong khi chữa lành, bạn có thể bảo vệ vết phồng rộp bằng một miếng băng lỏng có hơi nhô lên ở giữa. Nếu đau nhiều hoặc tiết dịch từ các mụn nước, hãy hỏi ý kiến bác sĩ. Sử dụng thuốc, nếu cần thiết, để ngăn ngừa các biến chứng sau này.
Trong một số trường hợp, có thể cần phải dẫn lưu vết phồng rộp quá lớn hoặc gây đau đớn. Cần hết sức lưu ý giữ vệ sinh và bảo vệ vùng kín để tránh nhiễm trùng.
Đối với những vết phồng rộp do bỏng nặng, nhiễm trùng hoặc rối loạn tự miễn dịch, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ sớm nhất. Điều trị nguyên nhân cơ bản sẽ giúp chữa lành các vết phồng rộp.
Mẹo ngăn ngừa mụn nước
Sử dụng miếng đệm có lỗ ở giữa để tránh nứt hoặc đè lên một vùng da cụ thể. Sử dụng quần áo bảo hộ như găng tay, tất, v.v. để ngăn ngừa các vết phồng rộp do ma sát.
- Tránh các hoạt động gây ra mụn nước cho đến khi chúng lành hẳn.
- Giữ cho các khu vực dễ bị nổi mụn nước sạch sẽ và khô ráo. Ví dụ, bạn có thể sử dụng bột tan trên bàn tay và bàn chân của bạn để ngăn ngừa mụn nước.
- Để tránh mụn nước do rối loạn tự miễn dịch, hãy cố gắng tránh các tác nhân gây bùng phát.
