Tăng sắc tố sau viêm là gì? Tăng sắc tố sau viêm có tự hết không?

Một trong những tình trạng thường gặp nhất của da sau mụn hay tổn thương chính là tăng sắc tố sau viêm (PIH). Quá trình điều trị tăng sắc tố sau viêm vô cùng quan trọng vừa giúp da được chữa lành vết thương, vừa khôi phục hàng rào bảo vệ da đang tổn thương. Hãy cùng Beaudy.vn tìm hiểu chi tiết về tăng sắc tố sau viêm là gì? Tăng sắc tố sau viêm có tự hết không và cách điều trị PIH như thế nào nhé!

Tăng sắc tố sau viêm (PIH) là gì?

Post Inflammatory Hyperpigmentation (PIH) là tình trạng tăng sắc tố sau viêm, đây là một tình trạng da vô cùng phổ biến và dễ gặp ở bất kỳ đối tượng chăm sóc da nào. PIH xảy ra khi có sự tăng sinh quá mức của các tế bào melanocytes (sản xuất melanin – melanin có tác dụng bảo vệ da trước tác hại của tia UV), đặc biệt xảy ra sau khi da bị viêm nhiễm hay tổn thương. Khi melanin sinh ra quá mức sẽ khiến da bị sẫm màu, tối màu hơn.

Mức độ nghiêm trọng của tăng sắc tố sau viêm phù thuộc vào mức độ tổn thương của da, khi da càng bị viêm nhiễm và tiếp xúc nhiều tác nhân gây hại thì tình trạng PIH của da càng nặng, càng khó điều trị.

Nguyên nhân gây ra tăng sắc tố sau viêm

• Mụn trứng cá: là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra PIH, vì khi nhân mụn trứng cá vỡ ra sẽ gây viêm nặng. Các tế bào viêm lúc này kích thích sản xuất tế bào melanin khiến da bị sậm màu, tối màu hơn.
• Tiếp xúc với ánh nắng mặt trời: là nguyên nhân hàng đầu của tình trạng tăng sắc tố sau viêm, vừa khiến da bị cháy nắng vừa tăng sinh melanin một cách nhanh chóng.
• Viêm da: được xem là tình trạng da liễu mãn tính, có cơ chế tương tự đó là kích thích tế bào melanocytes tăng hoạt động gây nên PIH.
• Kích ứng da: bởi các nguyên nhân như mỹ phẩm, hóa chất, ô nhiễm từ môi trường,… các yếu tố này điều góp phần tăng viêm của da.
• Ngoài ra còn có các nguyên nhân khác như: thay đổi nội tiết tố, sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc hóa trị, di truyền, chấn thương,…

Dấu hiệu của tăng sắc tố sau viêm

Tăng sắc tố sau viêm biểu hiện rất rõ ràng bao gồm các biểu hiện của đốm da:

• Màu sắc đa dạng: đốm nâu (phổ biến nhất), đốm xám, đốm xanh,…
• Kích thước: các đốm da của PIH có kích thước từ nhỏ đến vừa
• Hình dạng: tròn hoặc bầu dục, đôi khi hình dạng bất kỳ. Đặc biệt đốm da của PIH có ranh giới rõ ràng, xuất hiện riêng lẽ hoặc từng đám.
• Các đốm da của PIH xuất hiện ngay sau sau khi da bị tổn thương, và có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng sau đó. Các đốm da của PIH có thể mờ dần theo thời gian, nếu để diễn tiến tự nhiên không can thiệp có thể nhiều tháng hay nhiều năm.

Cách điều trị tăng sắc tố sau viêm

Sử dụng các thành phần làm sáng da

Đối với các bạn bị tăng sắc tố sau viêm mức độ nhẹ hoàn toàn có thể điều trị tại nhà bằng các thành phần có tác dụng làm sáng da, có cơ chế tác động vào quá trình sản xuất melanin, tăng khả năng làm sáng và mờ hắc sắc tố hiệu quả nhất. Các thành phần bạn có thể tham khảo như:

• Glycolic Acid (AHA): là nhóm tẩy da chết hóa học có phân tử nhỏ và hiệu quả nhất hiện nay, có tác dụng loại bỏ melanin ở lớp thượng bì, tăng khả năng hấp thụ các thành phần dưỡng sáng da từ các bước dưỡng kế tiếp.
• Axit Salicylic (BHA): giúp giảm dầu thừa, giảm tình trạng bít tắc lỗ chân lông, đặc biệt BHA có tác dụng kháng viêm nên góp phần giảm sưng đỏ, giảm kích ứng hiệu quả cho da.
• Axit Azelaic: thành phần được đánh giá hoàn hảo trong điều trị PIH, là một axit dicarboxylic có tác dụng kháng khuẩn, điều trị mụn trứng cá, giảm tình trạng melanin sản sinh.
• Vitamin C: có hiệu quả chống oxy hóa mạnh mẽ, ngăn chặn hình thành các gốc tự do gây hại, tăng sinh collagen giúp da căng bóng, làm mờ đốm thâm sau viêm hiệu quả.
• Hydroquinone (cần kê toa của bác sĩ): là thành phần làm trắng da hiệu quả bậc nhất hiện nay, ức chế sản sinh melanin mạnh mẽ, giúp dưỡng trắng và làm mờ đốm sắc tố nhanh chóng. Nhưng rất dễ làm da nhạy cảm, mất sắc tố da nếu sử dụng sai cách.

Vì thế khi sử dụng các thành phần làm sáng da các cô nàng cần có quy trình chăm sóc da hợp lý, luôn bắt đầu dùng các hoạt chất từ nồng độ thấp, tránh nóng vội và kiên nhẫn để thấy được kết quả. Hãy luôn patch – test một vùng nhỏ trên da để kiểm tra tình trạng kích ứng, vì các hoạt chất dưỡng sáng thế này rất dễ làm da nhạy cảm hơn nhé.

Thoa kem chống nắng

Ánh nắng mặt trời được chứng minh là nguyên nhân gây ra PIH lên đến 100% vì thế việc dùng kem chống nắng là vô cùng quan trọng. Kem chống nắng đối với tình trạng da bị PIH có 2 vai trò rất lớn, đó là:

• Bảo vệ da khỏi tác hại ánh nắng mặt trời
• Ngăn ngừa hình thành melanin mới và làm mờ các đốm thâm nám đã hình thành

Theo nghiên cứu của Dermatology and Therapy năm 2019, đã cho thấy việc sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF 30 mỗi ngày trong 12 tuần giúp cải thiện triệu chứng của PIH. Hoặc nghiên cứu của tạp chí Journal of American Academy of Dermatology năm 2018, cho thấy việc dùng kem chống nắng có SPF 50 mỗi ngày có thể giảm kích thước và độ đậm của tình trạng PIH trong 12 tuần.

Vì thế khi chọn kem chống nắng cho tình trạng PIH nên chọn kem chống nắng có SPF 30 trở lên, sử dụng kem chống nắng hằng ngày, sử dụng ngay cả khi trời râm mát không có mắt, luôn bôi lại kem chống nắng sau 3 đến 4 giờ, tốt nhất hãy dùng kem chống nắng trước 20 phút khi ra ngoài.

Tẩy da chết thường xuyên

Tẩy da chết đối với tình trạng da bị tăng sắc tố sau viêm rất quan trọng, tẩy da chết giúp loại bỏ các tế bào già cỗi trên bề mặt da, kích thích tế bào mới sản sinh giúp da mới sáng màu hơn. Ngoài ra nên kết hợp tẩy da chết với các phương pháp chăm sóc da hằng ngày, sử dụng thành phần dưỡng trắng sáng da để tăng hiệu quả rõ ràng.

Khi tẩy da chết nên bắt đầu với tần suất 1 đến 2 lần mỗi tuần và tăng dần khi da đã quen, đừng quên chọn các sản phẩm có thành phần dịu nhẹ trước để tránh da bị kích ứng, và chú trọng phục hồi dưỡng ẩm cho da sau đó. Các thành phần tẩy da chết bạn có thể cân nhắc lựa chọn như: Glycolic Acid, Axit Salicylic, Lactic Acid, Mandelic Acid,…

Áp dụng các liệu trình tại spa và bệnh viện da liễu

Bên cạnh đó để thật sự đẩy nhanh việc điều trị PIH các cô nàng thường có thể áp dụng các phương pháp cao cấp tại các spa hoặc trung tâm da liễu uy tín như: Peel da hóa học, Laser, lăn kim, IPL.

• Peel da hóa học: có tác dụng loại bỏ nhanh chóng lớp da chết tích tụ trên bề mặt da nhanh chóng, các hoạt chất nồng độ cao hơn so với tại nhà như: Glycolic Acid, BHA, TCA (Axit trichloroacetic), axit kojic. Các bạn nên tham khảo để đưa ra quyết định peel nông hay peel sâu để mang lại hiệu quả riêng biệt.
• Laser: sử dụng liệu pháp ánh sáng tác động ngày vào melanin, làm giảm sắc tố hiệu quả. Các phương pháp laser hiện nay như: Q-switched, laser Er:YAG, laser Nd:YAG,…
• Lăn kim: bằng cách tạo ra các tổn thương nhỏ trên bề mặt da, kích thích sản sinh collagen và elastin, giúp da săn chắc, đều màu và sáng mịn nhanh hơn.
• IPL: sử dụng ánh sáng cường độ xung lực cao tác động sâu vào các lớp dưới da, vừa ngăn chặn các tế bào melanocytes vừa tăng độ đàn hồi, rạng rỡ của da nhờ tăng collagen.

Việc lựa chọn phương pháp trị tăng sắc tố sau viêm nên cân nhắc giữa bạn và các bác sĩ da liễu có chuyên môn. Không nên tự ý thực hiện tại nhà vì nếu dùng sai cách ngược lại khiến da viêm nặng hơn, tăng sắc tố nặng hơn.

Cách ngăn ngừa tăng sắc tố sau viêm

• Tránh để da bị tổn thương: Như các bạn đã biết các nguyên nhân gây tăng sắc tố sau viêm bao gồm như: mụn trứng cá, bỏng nắng, mỹ phẩm hay áp dụng phương pháp làm đẹp sai cách. Vì thế việc chăm sóc da hợp lý, điều trị mụn đúng cách và khoa học,… cũng góp phần ngăn ngừa tình trạng PIH hiệu quả.
• Sử dụng kem chống nắng thường xuyên: nguyên nhân hàng đầu gây ra PIH là tình trạng da bị tiếp xúc với tia UV. Vì thế việc dùng kem chống nắng hằng ngày là rất quan trọng để phòng ngừa da bị tăng sắc tố sau viêm.
• Bổ sung các thực phẩm có lợi cho da: nên bổ sung các thực phẩm có tính chống oxy hóa, giúp giảm viêm cho tế bào da như: các loại rau củ có màu đỏ, màu vàng, màu cam (chứa nhiều vitamin C và beta caroten); các loại trái cây thuộc họ cam quýt; các loại rau xanh; động vật như: cá béo chứa nhiều omega 3, các loại hạt và quả hạch,…

Tình trạng tăng sắc tố sau viêm PIH có thể tự khỏi nhưng cần thời gian rất dài và khi PIH nặng thì rất khó điều trị và tốn nhiều chi phí. Vì thế các bạn nên chăm sóc da ngay từ ban đầu để tránh tình trạng da bị tăng sắc tố sau viêm, và áp dụng các phương pháp skincare khoa học và an toàn. Qua bài viết, Beaudy.vn hi vọng đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về PIH và có cách chăm sóc da hợp lý nhất. Hẹn gặp lại các bạn trong các chủ đề làm đẹp sắp tới nhé!