Bỏng da do mỹ phẩm là gì? Liệu bạn đã biết cách bảo vệ làn da của mình

Sử dụng mỹ phẩm để chăm sóc da với mong muốn da đẹp và khỏe hơn là điều tất yếu. Tuy nhiên không phải sản phẩm nào cũng tốt cho da, ngược lại còn có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe da, đặc biệt là sản phẩm không rõ nguồn gốc, hàng trôi nổi kém chất lượng. Vậy thì bỏng da do mỹ phẩm là gì và làm sao để nhận biết cũng như ngăn ngừa khả năng này? Cùng tìm hiểu ngay nào.

Thế nào là bỏng da do mỹ phẩm?

Bỏng da do mỹ phẩm là một dạng tổn thương da nghiêm trọng, xảy ra khi da tiếp xúc với một sản phẩm chăm sóc da hoặc trang điểm có chứa các thành phần gây hại, vượt quá khả năng chịu đựng của da. Đây không phải là bỏng nhiệt do lửa mà là một dạng bỏng hóa học, gây ra bởi các chất có tính axit hoặc kiềm mạnh trong mỹ phẩm.

Các nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này bao gồm:

• Sử dụng sản phẩm có nồng độ hoạt chất quá cao: Đặc biệt là các sản phẩm chứa các hoạt chất mạnh như AHA, BHA, Retinoids, Vitamin C, Hydroquinone… Khi nồng độ quá cao hoặc sử dụng quá liều, các chất này sẽ phá vỡ hàng rào bảo vệ da, gây ra bỏng rát và tổn thương.
• Sử dụng sai cách: Dùng sản phẩm tẩy tế bào chết hóa học quá lâu, không rửa sạch, hoặc kết hợp các hoạt chất không tương thích với nhau (ví dụ như dùng Retinoids và AHA/BHA cùng lúc).
• Dị ứng nghiêm trọng: Một số người có cơ địa nhạy cảm có thể phản ứng dị ứng mạnh với một thành phần nào đó trong mỹ phẩm, dẫn đến tình trạng viêm da tiếp xúc nặng, có các biểu hiện gần giống như bị bỏng.
• Sản phẩm kém chất lượng: Các loại “kem trộn” không rõ nguồn gốc thường chứa các chất lột tẩy mạnh như Corticoid, có thể gây bào mòn da nhanh chóng, dẫn đến tình trạng da mỏng, yếu và dễ bị bỏng khi tiếp xúc với ánh nắng hoặc các tác nhân bên ngoài.

Các biểu hiện của bỏng da do mỹ phẩm có thể từ nhẹ đến nặng:

• Mức độ nhẹ: Da có cảm giác châm chích, nóng rát, đỏ ửng bất thường và có thể xuất hiện mụn li ti.
• Mức độ nặng: Da bị sưng tấy, nổi mụn nước, phồng rộp, thậm chí chảy dịch. Tình trạng này gây đau đớn dữ dội và có thể để lại sẹo, thâm nám vĩnh viễn nếu không được xử lý kịp thời.

Khi gặp phải tình trạng này, bạn cần ngưng ngay lập tức sản phẩm đang dùng, làm dịu da bằng nước mát và đến gặp bác sĩ da liễu để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.

Những chất không nên dùng lên da

Việc sử dụng mỹ phẩm đúng cách là yếu tố quan trọng để có làn da khỏe mạnh. Mặc dù có nhiều thành phần mang lại lợi ích rõ rệt, nhưng cũng có một số chất có thể gây hại cho da, đặc biệt là với những làn da nhạy cảm. Dưới đây là những thành phần mà bạn nên cân nhắc hoặc tránh sử dụng, cùng với phân tích khoa học chi tiết.

1. Paraben

Paraben là một nhóm chất bảo quản được sử dụng rộng rãi trong mỹ phẩm để ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn và nấm mốc. Tuy nhiên, Paraben đã gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng khoa học vì cấu trúc của nó có thể bắt chước hormone estrogen. Một số nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ tiềm tàng giữa việc tiếp xúc với Paraben và rối loạn nội tiết. Mặc dù các tổ chức y tế vẫn chưa có kết luận cuối cùng về mức độ an toàn của Paraben trong mỹ phẩm, nhiều người có xu hướng tránh thành phần này để phòng ngừa, đặc biệt là những người có tiền sử dị ứng hoặc da nhạy cảm.

2. Hương liệu tổng hợp (Synthetic Fragrance)

Hương liệu tổng hợp được thêm vào mỹ phẩm để tạo mùi thơm hấp dẫn. Tuy nhiên, “Fragrance” là một thuật ngữ chung cho hàng trăm hóa chất khác nhau và các nhà sản xuất không bắt buộc phải liệt kê chi tiết. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm da tiếp xúc dị ứng. Với làn da nhạy cảm, hương liệu tổng hợp có thể gây ra các phản ứng như mẩn đỏ, ngứa, sưng tấy và thậm chí làm trầm trọng thêm tình trạng da liễu như eczema.

3. Cồn khô (Denatured Alcohol)

Cồn là một thành phần gây nhiều tranh cãi. Trong khi các loại cồn béo như Cetyl Alcohol hay Stearyl Alcohol rất có lợi cho da, thì cồn khô (Denatured Alcohol, Alcohol Denat) lại có thể gây hại. Cồn khô thường được dùng để giúp sản phẩm thẩm thấu nhanh, tạo cảm giác khô ráo, nhưng nó cũng làm hòa tan lớp lipid bảo vệ tự nhiên của da, khiến da bị khô, kích ứng và suy yếu hàng rào bảo vệ. Khi hàng rào này bị tổn thương, da sẽ dễ mất nước, dễ bị mụn và lão hóa sớm.

4. Chất tạo bọt mạnh (Sulfates)

Các chất như Sodium Lauryl Sulfate (SLS) và Sodium Laureth Sulfate (SLES) là những chất hoạt động bề mặt mạnh, thường được sử dụng trong sữa rửa mặt và dầu gội để tạo bọt. Mặc dù có khả năng làm sạch hiệu quả, chúng lại có thể quá mạnh đối với một số loại da, đặc biệt là da nhạy cảm và da khô. Sulfates có thể loại bỏ cả lớp dầu tự nhiên của da, gây cảm giác khô căng, châm chích và làm da dễ bị kích ứng hơn.

5. Triclosan

Triclosan là một chất kháng khuẩn và kháng nấm. Tuy nhiên, nó đã bị cấm trong nhiều sản phẩm như xà phòng diệt khuẩn ở một số quốc gia do lo ngại về việc gây ra tình trạng kháng kháng sinh và ảnh hưởng đến môi trường. Mặc dù vẫn có thể được tìm thấy trong một số sản phẩm mỹ phẩm khác, nhiều chuyên gia khuyến cáo nên tránh Triclosan, đặc biệt khi có các lựa chọn an toàn hơn.

6. Corticoid (Corticosteroid)

Corticoid là một loại hormone steroid có khả năng kháng viêm mạnh mẽ. Trong y học, Corticoid được sử dụng để điều trị một số bệnh da liễu nghiêm trọng, nhưng phải theo chỉ định của bác sĩ và trong thời gian ngắn. Khi được đưa vào các loại “kem trộn” không rõ nguồn gốc, Corticoid mang lại hiệu quả “thần tốc” làm giảm mụn, làm trắng và căng bóng da trong thời gian đầu.

Tuy nhiên, việc sử dụng lâu dài sẽ dẫn đến tình trạng nghiện Corticoid, gây ra những tổn thương vĩnh viễn:

• Bào mòn và làm mỏng da: Lớp biểu bì bị phá hủy, khiến da mỏng đi trông thấy, lộ rõ các mao mạch máu.
• Tăng sắc tố: Da mất khả năng bảo vệ, dễ bị tổn thương bởi tia UV, dẫn đến thâm nám và nám mảng.
• Phát ban và mụn trứng cá: Khi ngưng sử dụng, da sẽ phản ứng bằng cách nổi mụn ồ ạt, mẩn đỏ, ngứa ngáy dữ dội (hội chứng “cai nghiện” Corticoid).
• Teo da: Lâu dài, Corticoid có thể làm teo da, gây ra các vết rạn và tổn thương không thể phục hồi.

7. Rượu thuốc (“Thuốc rượu”)

Rượu thuốc là một hỗn hợp không rõ thành phần, thường được quảng cáo là “bài thuốc gia truyền” để trị mụn, làm trắng da. Thành phần chính của nó là cồn y tế hoặc cồn công nghiệp, pha với các loại thảo mộc, và đôi khi có chứa cả axit lột tẩy, thủy ngân, chì…

• Cơ chế gây hại: Cồn với nồng độ cao làm khô da nghiêm trọng, phá hủy hàng rào lipid tự nhiên. Các chất lột tẩy không rõ nguồn gốc sẽ làm bong tróc lớp da trên cùng một cách không kiểm soát, gây ra cảm giác bỏng rát, sưng tấy và đỏ da.
• Hậu quả: Hậu quả của việc dùng rượu thuốc là cực kỳ nghiêm trọng, bao gồm da bị mẩn đỏ, sưng viêm, dễ bị bỏng nắng, thâm nám nặng nề và đặc biệt là để lại sẹo rỗ vĩnh viễn. Da trở nên mỏng yếu và vô cùng nhạy cảm.
• Lời khuyên: Các chuyên gia da liễu đều khuyến cáo mạnh mẽ không nên sử dụng các sản phẩm này vì chúng gây ra những tổn thương vĩnh viễn, khó phục hồi và không có cơ sở khoa học nào để chứng minh tính hiệu quả và an toàn của chúng.