Mụn do nội tiết, mụn do dầu thừa, mụn do ăn không đúng, mụn do stress,… Vậy đâu thật sự là nguồn gốc sâu xa của mụn trứng cá? Hãy cùng Beaudy.vn tìm ra câu trả lời chính xác, vi khuẩn nào là nguyên nhân gây mụn trứng cá mỗi ngày trên da của bạn.

Trước hết, chúng ta cần có góc nhìn tổng quan về mụn trứng cá. Đây không phải là bệnh truyền nhiễm gì cả, mà là một bệnh lý viêm da mạn tính, xảy ra ở đơn vị nang lông tuyến bã.

Và trong đó, vi khuẩn đóng vai trò quan trọng từ lúc hình thành, duy trì phản ứng viêm khi mụn xảy ra. Khi da bị tăng tiết bã nhờn, thay đổi môi trường sống thuận lợi cho vi khuẩn cư trú phát triển, từ đó dẫn đến tăng số lượng và hoạt động. Kết quả là hình thành các tổn thương viêm như: mụn bọc, mụn nang,…

Cutibacterium Acnes (C.Acnes)

C.Acnes là chủng vi khuẩn gây mụn trứng cá được nhắc đến và biết đến nhiều nhất. Trước đây, C.Acnes có tên gọi là Propiobibacterium Acnes (P.Acnes). Điều kiện sống thuận lợi nhất của C.Acnes là khi thiếu oxy ở nang lông – tuyến bã. Nên bạn thường nghe, để giảm mụn cần giảm dầu và tẩy tế bào chết là vì thế. Quá trình này làm thông thoáng lỗ chân lông, làm mất đi môi trường thuận lợi cho vi khuẩn C.Acnes phát triển.

Thế nhưng, vi khuẩn C.Acnes rất mạnh mẽ, nó tấn công mụn trứng cá qua hàng loạt con đường và diễn biến khác nhau:

• Lipase: là enzyme được phân giải từ chất béo Triglyceride trong bã nhờn, tạo ra acid béo tự do. Các loại acid này gây kết dính tế bào chết và bã nhờn, tăng tình trạng bít tắc nặng hơn.
• Protease: là enzyme gây phá vỡ các protein có trong mô liên kết, làm suy yếu thành nang lông, làm tăng phản ứng viêm, làm nhân mụn dễ vỡ, dễ để lại sẹo.
• Hyaluronate Lyase: phá hủy các Hyaluronic Acid trong chất nền ngoại bào, làm lỏng lẻo các mô da quanh mụn, làm tăng phản ứng viêm da.
• Cytokine và kháng khuẩn Peptide: như IL-12, IL-8, Defensisns,… kích hoạt phản ứng miễn dịch thu hút bạch cầu, tạo ra mủ nhiều, duy trì viêm kéo dài.

Thế nhưng, một điều thú vị là C.Acnes là vi khuẩn thường trú, tức là nó có mặt sẵn trên da của chúng ta. Không phải tuýp nào của C.Acnes cũng gây mụn trứng cá cả. Mà tuýp C.Acnes IA1 có liên quan đến mụn trứng cá nhiều nhất, xuất hiện khi bã nhờn tăng cao, tăng hoạt động khi môi trường thiếu oxy và pH thay đổi trở nên kiềm hơn.

Không phải tổn thương nào của mụn trứng cá đều liên quan đến vi khuẩn C.Acnes, ví dụ như mụn đầu đen hay mụn đầu trắng thì không có hoặc rất ít C.Acnes trong đấy.

Corynebacterium Granulosum

Có cùng họ hàng với vi khuẩn C.Acnes, thuộc nhóm vi khuẩn kỵ khí, Môi trường sinh sống thường ở các nang lông sâu, nơi nhiều bã nhờn. Không phải tác nhân chính gây mụn trứng cá như C.Acnes, nhưng Corynebacterium Granulosum có thể: làm tăng phản ứng viêm.

Staphylococcus Epidermidis

Bạn cũng thường được nghe nhắc đến tụ cầu Staphylococcus Epidermidis. Thế nhưng đây không phải là nguyên nhân gây mụn trứng cá. Ngược lại, vi khuẩn này được xem là người bạn tốt cho làn da. Bởi Staphylococcus Epidermidis giúp:

• Ngăn tụ cầu vàng (là loại tụ cầu dễ gây nhiễm trùng, phổ biến ở mụn trứng cá và nhiều bệnh lý khác) bám lại trên da.
• Sản xuất Acid Lactic làm giảm độ pH trở nên axit hơn, từ đó ức chế C.Acnes phát triển.
• Hỗ trợ hàng rào bảo vệ da, cân bằng hệ vi sinh vật có lợi, ức chế các C.Acnes gây viêm.

Tuy nhiên, nếu trong môi trường bị bít tắc lỗ chân lông quá nặng, thì Staphylococcus Epidermidis có thể gây viêm nhẹ.

Nấm men Malassezia

Chúng ta hiện nay nghe đến rất nhiều cụm từ “mụn nấm men”, tuy nhiên đây là cách gọi thông thường, nhưng không có trong y văn, và đây cũng không phải là mụn do vi khuẩn gây nên. Mà tên gọi chuẩn xác hơn là: viêm nang lông do nấm Malassezia.

Đây là một loại nấm men ưa lipid (chất béo), phát triển mạnh nơi có nhiều bã nhờn: trán, má, lưng và ngực. Và đặc biệt, Nấm men Malassezia cũng là một vi sinh vật thường trú có trên da. Biểu hiện của nhóm này đó là: các nốt đỏ dạng mủ, rất ngứa, thường không có nhân mụn, xuất hiện dạng trải đều đồng loạt.

Đặc điểm của mụn trứng cá là sự toàn diện, nên không chỉ có mỗi vi khuẩn là nguyên nhân gây mụn. Bên cạnh các loại vi khuẩn, thì các yếu tố gây mụn khác cũng cần được quan tâm như: dầu thừa, tế bào chết, phản ứng viêm và cân bằng hệ vi sinh vật trên da. Và không phải vi khuẩn nào cũng gây mụn như nhau, chúng khác nhau về biểu hiện nữa, nên cần được đánh giá toàn diện bởi bác sĩ. Beaudy.vn sẽ tiếp tục bật mí thêm nhiều chủ đề thú vị liên quan đến mụn trứng cá, thế nên bạn đừng quên theo dõi nhé.

Bạn đã nghe hàng loạt lời đồn về mụn và thực phẩm: sữa gây mụn, đồ ngọt làm bùng mụn, đồ chiên là “kẻ thù” của làn da. Nhưng càng tìm hiểu, bạn càng rối – mỗi nơi nói một kiểu. Điều bạn thật sự muốn biết là: ăn gì để da bớt mụn và khỏe hơn? Beaudy.vn sẽ giúp bạn giải mã rõ ràng: Thực phẩm có thật sự gây mụn trứng cá hay chỉ là hiểu lầm.

Mụn trứng cá hình thành như thế nào?

Có thể nói, mụn trứng cá luôn là chủ đề muôn thuở mà ai cũng quan tâm. Bởi đây là tình trạng viêm mạn tính của nang lông tuyến bã, mối quan hệ khắn khít giữa nang lông và tuyến dầu. Mụn có thể trải dài ở nhiều độ tuổi khác nhau, thường bắt đầu tuổi dậy thì từ 16 đến 18 tuổi.

Mụn trứng cá luôn xoay quanh 4 cơ chế cụ thể: tăng tiết tuyến dầu, tế bào chết bị kẹt lại, hòa cùng tuyến dầu thừa, tạo nên tình trạng bít tắc lỗ chân lông. Lúc này, mụn đầu trắng, mụn đầu đen là phổ biến nhất. Tiếp theo đó, khi có sự tham gia của vi khuẩn C.Acnes cùng phản ứng viêm trên da, dễ dẫn đến nhóm mụn nang, mụn bọc khó điều trị hơn.

Giải mã: Thực phẩm có thật sự gây mụn trứng cá?

Đầu tiên, thực phẩm gây mụn trứng cá dựa trên cơ sở khoa học nào? Rất nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, có liên quan đến Insulin, và yếu tố tăng trưởng giống Insulin-1 (IGF-1).

Quá trình này được diễn ra, từ lúc Insulin kích hoạt làm tăng hoạt động của hormone Androgen, Glucocorticoid, và yếu tố tăng trưởng. Không chỉ một, mà cả nhóm hormone này đều kích thích quá trình sừng hóa trên da, tạo ra nhiều tế bào chết, đặc biệt là tăng hoạt động cả tuyến dầu và làm thay đổi chất lượng bã nhờn. Khi tế bào chết, bã nhờn thuật lợi kết hợp với nhau sẽ là yếu tố gây ra mụ trứng cá.

Tình trạng này phổ biến ở những nhóm đối tượng thường xuyên ăn nhiều đồ ngọt, nhiều chất béo và có nguy cơ béo phì.

Bạn có thể bắt gặp nhiều thực phẩm làm tăng sản xuất Insulin:

• Các thực phẩm có chỉ số đường huyết cao, phổ biến như là: bánh mì trắng, cơm trắng, tinh bột trắng, đồ nướng, các loại nước ngọt, bánh kem, trà sữa,… chúng làm tăng tổng lượng đường Carbonhydrate trong máu, dẫn đến tăng sản xuất Insulin trong cơ thể.
• Thêm vào đó, các loại sữa bò (tuy ít đường) nhưng có chứa hormone như Androgen, Estrogen, Progesterone và Glucocorticoid. Những chất này không tốt cho da mụn, vì nó làm tăng nguy cơ mụn trứng cá như trên. Phổ biến ở những bạn hay tập gym, do tiêu thụ các loại whey chứa nhiều protein (Arginine, Leucine và Phenylalanine) kết hợp với đường.
• Ngay cả các loại socola cũng được xem là yếu tố thúc đẩy mụn trứng cá trên mặt. Vì có cả caffein, Theobromine và Serotonin làm tăng sản xuất Insulin.
• Các loại axit béo không bão hòa như Axit Sapienic, một loại dầu thực vật cũng là nguyên nhân làm tăng sản xuất bã nhờn, khiến da dễ bị mụn trứng cá.

Người bị mụn trứng cá nên ăn gì để hết mụn?

Như vậy, mụn trứng cá có liên quan đến chế độ ăn, đặc biệt nhiều đường và có sữa trong đấy. Nên để giảm mụn, bạn nên ăn các thực phẩm ngược lại, ở đây là: thức ăn có chỉ số đường huyết thấp, các ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau tươi, dầu ooliu,…

Tuy không thể cắt hoàn toàn các thực phẩm chứa đường, chứa sữa – vì suy cho cùng những nhóm thực phẩm này thường rất ngon. Nhưng nếu được, bạn càng giảm tiêu thụ càng nhiều càng tốt nhé. Nhưng cũng đừng quá khắt khe với bản thân 24/7 là được.

Bên cạnh đó, có loại axit béo là nguồn nguyên liệu hình thành bã nhờn. Bã nhờn không xấu, nó giúp giữ ẩm cho da. Thế nên, việc bổ sung các axit béo như Axit Linoleic, Linolenic và Gamma-Linolenic có thể làm thông thoáng nang lông, giảm sản xuất bã nhờn.

Đúng là có mối liên quan giữa mụn trứng cá và thực phẩm. Những nhóm thực phẩm giàu ngọt, giàu sữa sẽ làm tăng nguy cơ mụn. Trong khi đó, nhóm chất xơ, giàu vitamin và giảm đường sẽ giúp cải thiện mụn đáng kể. Beaudy.vn sẽ tiếp tục bật mí những thực phẩm không cần ăn kiêng, mà da vẫn hết mụn. Mong bạn sẽ luôn đón chờ nhé.

Bạn đã bao giờ cảm thấy mệt mỏi vì đã làm đủ các bước: rửa mặt – toner – tẩy tế bào chết – serum và kem dưỡng. Mà mụn vẫn nổi đều đều, làm cái gì cũng không thấy hiệu quả nữa. Hơn cả một lời giải thích, hãy cùng Beaudy.vn vén màn 5 sự thật về mụn dai dẳng không khỏi và hướng khắc phục hiệu quả mà vô cùng nhẹ nhàng ai cũng làm được luôn nhé.

Vén màn 5 sự thật khiến da bị mụn dai dẳng

Da mụn không đến từ “không sạch” hay “thiếu bước”

Có 4 yếu tố kinh điển để dẫn đến mụn: dầu thừa sản xuất quá mức, tế bào sừng không bong đều đặn, vi khuẩn C.Acnes sinh sôi trong môi trường yếm khí, viêm nền kích hoạt nhẹ nhàng. Chỉ cần xoay quanh 4 yếu tố này đã khiến cho mụn dai dẳng không khỏi. Chưa kể đến mụn còn chịu tác động từ lối sống, chế độ ăn uống, ngủ nghỉ và cơ địa của từng người ra sao nữa.

Hiện nay, các nhà khoa học về da còn thấy mụn xuất phát từ những rối loạn hệ vi sinh vật trên hàng rào bảo vệ da. Mất đi các chủng lợi khuẩn, thay vào các vi khuẩn có hại,… Mà rối loạn hệ vi sinh vật thường đến từ việc chăm sóc da “quá đà”, như rửa sạch kin kít, treatment với Retinoids/BHA, AHA,…

Dùng skincare đúng nhưng sai tầng tác động

Rất nhiều bạn chăm sóc da rất kỹ, 7749 bước, nhưng thật ra chỉ nằm ở bề mặt da, nhưng mụn dai dẳng thường xuất phát từ cổ nang lông sâu bên trong da. Nếu mụn do viêm sâu nhưng chỉ dùng sản phẩm làm sạch bề mặt thì không thể hết mụn. Mụn do hàng rào bảo vệ da yếu, nhưng lại lạm dụng Retinoids, AHA, BHA. Mụn do mất cân bằng hệ vi sinh vật nhưng lại dùng BPO diệt khuẩn.

Tóm lại, việc hiểu và nhận biết được mụn do nguyên nhân nào là rất quan trọng, từ đó giúp chúng ta lựa chọn cách điều trị mụn hợp lý hơn.

Da bị “ngợp” do mất đi hàng rào bảo vệ

Da của chúng ta gồm các tế bào sừng (Corneocytes) liên kết với Lipid kép (bao gồm Ceramide, Cholesterol và Axit béo tự do). Bình thường các tế bào xếp khít lại với nhau, tạo thành bức tường ngăn cho vi khuẩn từ bên ngoài tấn công vào da, nên da sẽ ít nguy cơ nổi mụn. Nhưng nếu sử dụng sản phẩm độ pH cao, tẩy tế bào chết quá mức, lạm dụng Retinoids/AHA/BHA,… dẫn đến hàng rào bảo vệ này bị tổn thương.

Hậu quả là làm tăng mất nước qua da, tăng tính thấm cho các vi khuẩn, dễ kích hoạt phản ứng viêm, rối loạn hệ vi sinh vật, giảm khả năng đáp ứng với treatment.

Không biết nên phục hồi hay chống viêm

Có một sự kết nối quan trọng giữa viêm và tổn thương hàng rào bảo vệ da, bạn có thể nghĩ nó giống như 2 mặt của đồng xu vậy đấy. Viêm có thể gây tổn thương hàng rào bảo vệ da, ngược lại, tổn thương hàng rào bảo vệ da lại thúc đẩy phản ứng viêm. Cứ như một vòng lặp không có lối thoát. Vậy khi nào nên chống viêm, khi nào nên phục hồi.

Bạn nên ưu tiên chống viêm khi da: mụn viêm đỏ nhiều, sưng tấy, đau rát, không có biểu hiện tổn thương nghiêm trọng của hàng rào bảo vệ da (da không quá khô, không quá bong tróc, không châm chích khi dùng sản phẩm). Chọn các thành phần kháng viêm: Niacinamide, Azelaic Acid, chiết xuất trà xanh, chiết xuất cam thảo, Retinoids,…

Bạn nên ưu tiên phục hồi khi: da có dấu hiệu tổn thương hàng rào bảo vệ da (khô căng, bong tróc, đỏ rát, cảm giác da mỏng manh). Khi da có mụn ẩn, mụn đầu đen, mụn viêm nhỏ lẻ, không quá sưng tấy. Da đã từng sử dụng quá nhiều hoạt chất mạnh để điều trị mụn. Các thành phần phục hồi da như: Ceramide, Cholesterol, Axit béo, Panthenol, HA,…

Phản ứng lại với chính những thứ tốt vì da đã mệt rồi

Đây là một sự thật đau lòng nhất, khi làn da, sau một thời gian dài chiến đấu với mụn và tiếp xúc với hàng loạt hoạt chất điều trị khác nhau. Dẫn đến da càng ngày càng không khỏe, thậm chí phản ứng ngược với những thứ từng tốt với nó. Bạn có thể gặp các hiện tượng khi da bị điều trị quá mức như là: tổn thương tích lũy hàng rào bảo vệ da, mất cân bằng pH và Microbiome, tăng nhạy cảm với ánh nắng mặt trời,…

Thêm vào các tình trạng kháng trị do vi khuẩn kháng kháng sinh, hệ thống miễn dịch làm việc quá tải và trở nên ù lì hơn. Đây là lúc bạn nên tạm ngưng các treatment mạnh, tập trung hoàn toàn phục hồi hàng rào bảo vệ da, giảm thiểu số lượng sản phẩm, điều chỉnh lối sống,…

Hướng giải quyết khi mụn dai dẳng: đúng – nhẹ và bền vững

Giảm tắc nghẽn cổ nang lông

Yếu tố quan trọng dẫn đến mụn là do dầu thừa, tế bào chết bị tắc nghẽn sâu bên trong cổ nang lông. Chúng tạo thành các nút chặn khiến cho môi trường bị thiếu oxy, các vi khuẩn C.Acnes lại rất thích điều này. Dẫn đến da càng dễ bị mụn hơn. Một gợi ý phổ biến thường được khuyên cho các bạn da dầu mụn, chính là dùng BHA có nồng độ 0.5% đến 1% để làm sạch sâu cổ nang lông.

Hoặc có thể dùng AHA, dạng Mandelic Acid nhẹ nhàng để làm bạt sừng. Một lưu ý quan trọng là dùng với tần suất thấp, không để da bị phản ứng viêm âm ỉ kéo dài.

Ổn định bã nhờn và vi sinh vật

Về lâu dài, chúng ta cần tìm cách để ổn định lại tuyến bã nhờn, chứ không đơn thuần là tẩy tế bào chết hay làm sạch mãi được. Thế nên, các hoạt chất như Niacinamide (2% đến 5% là lý tưởng để bắt đầu sử dụng), Azelaic Acid (khoảng 10% không gây viêm). Cố gắng chọn sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, chăm sóc độ pH của da ổn định từ 4.5 đến 6. thôi nhé.

Tập trung phục hồi trước khi treatment

Rất nhiều bạn thích treatment với Retinol, Tretinoin, Adapalene,… vì mong muốn da phải hết mụn ngay lập tức. Nhưng trên thực tế, nếu da không đủ khỏe thì càng treatment da càng không đẹp lên được. Các treatment có thể dẫn đến da khô hơn, dễ bong tróc, hàng rào bảo vệ da tổn thương, rối loạn hệ vi sinh. Kết quả là da vẫn mụn dai dẳng.

Bạn nên tập trung vào củng cố hàng rào bảo vệ da nhưng thông minh và đúng trọng tâm hơn. Không tập trung thành phần hot trend mà quay về với những điều cơ bản nhất. Đặc biệt là Ceramide, Fatty Acids (acid béo), Squalane,…. Kèm theo không tàn phá hàng rào bảo vệ da thêm nữa nhé.

Khi mụn là dấu hiệu của vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn!

Đôi khi mụn không chỉ đơn thuần là xoay quanh việc bít tắc lỗ chân lông, mà có thể đang là dấu hiệu cảnh bảo một vài yếu tố liên quan sức khỏe. Hãy kiểm tra xem bạn có đang nằm trong các nguy cơ sau đây không, nếu có hãy nên thăm khám và điều trị mụn chuyên sâu bởi các bác sĩ da liễu có uy tín nhé:

• Rối loạn nội tiết: do hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), rối loạn tuyến giáp, rối loạn chu kỳ kinh nguyệt,…
• Vấn đề về đường tiêu hóa: đường ruột không khỏe, táo bón,…
• Tác dụng của thuốc: kháng sinh, isotretinoin, thuốc chống trầm cảm,…
• Mụn do ký sinh trùng Demodex

Có 1 sự thật là không ai (kể cả bác sĩ) dám khẳng định sẽ trị mụn dứt điểm 100% được, vì mụn là bệnh lý mãn tính và dễ tái phát. Thế nên, khi bị mụn chúng ta không phải hoang mang, mà thay đó tìm hiểu nguyên nhân nào gây ra mụn, tìm cách giải quyết và phòng ngừa mụn tái phát sao cho phù hợp bạn nhé.

Hiện nay có nhiều phương pháp trị mụn trứng cá, nhưng chúng đều xoay quanh 4 cơ chế chính, đó là: tẩy tế bào chết, giảm tiết dầu, ức chế vi khuẩn gây mụn và kháng viêm. Vì vậy, bí quyết trị mụn thành công chính là chọn đúng hoạt chất cho từng giai đoạn của mụn. Hãy cùng Beaudy.vn giải mỡ cơ chế trị mụn trứng cá với cơ chế sinh bệnh học rõ ràng nhất, để có được làn da khỏe đẹp ngay hôm nay nhé!

Mụn là gì? Vòng đời của mụn diễn ra như thế nào?

Mụn trứng cá là một bệnh lý da liễu phổ biến, hầu như ít nhất 1 lần trong đời chúng ta đều phải đối mặt với nguy cơ bị mụn. Từ những nhóm mụn không viêm (mụn đầu đen, mụn đầu trắng), cho đến nhóm mụn viêm (mụn sẩn, mụn mủ, mụn bọc và mụn nang). Nhìn chung, khi bị mụn là dấu hiệu cho thấy hàng rào bảo vệ da đang không khỏe, và nếu điều trị mụn không tốt sẽ ảnh hưởng lớn về tâm lý, do hậu quả để lại là thâm và sẹo mụn.

Một vòng đời của mụn về cơ bản sẽ được tóm tắt thông qua 5 giai đoạn chính.

• Giai đoạn 1: bên dưới lỗ chân lông có các tuyến bã nhờn sản xuất quá mức, gây tăng tiết dầu thừa.
• Giai đoạn 2: các tế bào chết không được làm sạch khiến dầu đọng lại bên dưới lỗ chân lông ngày càng nhiều, gây ra hiện tượng tắc nghẽn lỗ chân lông.
• Giai đoạn 3: lúc này các nhân mụn chủ yếu là mụn đầu đen, mụn đầu trắng nhưng khi có sự tấn công của vi khuẩn gây mụn C.Acnes (chúng tiêu thụ lượng dầu và sinh sôi nhanh chóng), phát triển nên mụn viêm.
• Giai đoạn 4: phản ứng miễn dịch từ các đại thực bào, peptide kháng khuẩn, cytokin được huy động để ức chế quá trình viêm xảy ra.
• Giai đoạn 5: kết thúc vòng đời của mụn là vết thương bắt đầu lành, nhưng phản ứng viêm vẫn còn gây ra tăng sắc tố sau viêm,

Nguyên nhân gây mụn trứng cá phổ biến nhất

Qua rất nhiều nghiên cứu cho thấy yếu tố gây ra mụn trứng cá vô cùng phức tạp và có ảnh hưởng qua lại lẫn nhau. Một vài nguyên nhân chủ yếu gây ra mụn trứng cá thường gặp nhất, bao gồm:

• Tăng sản xuất dầu thừa: nguyên nhân đến từ rối loạn hormone, đặc biệt trong độ tuổi dậy thì hormone androgen tăng hoạt động gây tăng tiết bã nhờn. Hoặc tăng sản xuất dầu thừa khi da có xu hướng mất nước, da khô. Hoặc dầu thừa cũng có thể đến từ việc sử dụng các loại mỹ phẩm gây bít tắc lỗ chân lông như (dầu khoáng, sáp ong),…
• Sừng hóa bất thường của cổ nang lông: là do các tế bào chết lâu ngày không được loại bỏ, kèm theo đó là quá trình đào thải tự nhiên của da không tốt, khiến các mảng da dày này không ra ngoài được.
• Yếu tố của vi khuẩn gây mụn C.Acnes (Cutibacterium Acnes): chúng là những loại vi khuẩn thường trú trên bề mặt da, C.Acnes tuýp 2 là vi khuẩn gây mụn phổ biến nhất. Nếu da có hiện tượng bít tắc lỗ chân lông, dầu thừa quá nhiều sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn C.Acnes này phát triển.
• Ngoài ra, mụn trứng cá còn có nhiều nguyên nhân khác đi kèm mà khó kiểm soát hơn như: tình trạng căng thẳng và stress kéo dài, thói quen vệ sinh da mặt không đúng cách, bụi bẩn tích tụ từ chăn gối nằm, dùng mỹ phẩm chăm sóc da không phù hợp,…

Phương pháp điều trị mụn trứng cá theo cơ chế bệnh sinh

Cơ chế 1: tẩy tế bào chết cho da thông thoáng

Ở người bị mụn trứng cá, quá trình sừng hóa cổ nang lông diễn ra bất thường (Hyperkeratinization). Thay vì các tế bào chết bong ra để cho làn da mịn màng, lỗ chân lông thông thoáng. Thì hoàn ngược lại, các tế bào chết này kết hợp cùng với dầu thừa, tạo ra các nút chặn làm cho tình trạng tắc nghẽn càng diễn ra trầm trọng. Nếu chỉ có tế bào chết và dầu thừa sẽ tạo ra các nhân mụn gọi là Comedones, biểu hiện là mụn đầu đen hay mụn đầu trắng.

Giai đoạn này cần tác động vào quá trình sừng hóa để diễn ra bình thường, hay gọi là tẩy tế bào chết. Bạn có thể dùng Retinoids, AHA, BHA (ưu tiên hơn khi da mụn trứng cá), lưu huỳnh,… Không nên tẩy tế bào chết vật lý trong giai đoạn đang có mụn sưng viêm.

Cơ chế 2: giảm tiết dầu thừa, và cân bằng lượng dầu cần thiết

Bước đầu tiên gây ra mụn đến từ việc da có nhiều dầu thừa, chính vì lớp dầu thừa này mà da luôn bóng nhờn, dễ bít tắc và càng gây khó chịu. Trong cấu tạo của bã nhờn có thành phần gọi là Squalene, khi chúng bị oxy hóa bởi ánh nắng mặt trời sẽ làm tăng phản ứng viêm tự nhiên, tăng hoạt động của quá trình sừng hóa và dễ gây ra mụn.

Do đó, để kiểm soát dầu hiệu quả có thể ưu tiên nhóm các thành phần: Retinoids, Niacinamide, BHA, Zinc (kẽm), chiết xuất cây phỉ, chiết xuất khuynh diệp, chiết xuất trà xanh, chiết xuất rau má,… Cân bằng dầu thừa còn đến từ việc cung cấp đủ độ ẩm cần thiết cho da.

Cơ chế 3: ức chế sự phát triển của vi khuẩn mụn

Đồng thời với các nhân mụn viêm sẽ có sự tham gia của vi khuẩn C.Acnes, chúng sẽ ly giải các triglycerides thành axit béo tự do, kích hoạt các phản ứng viêm mạnh mẽ. Ngoài ra, C.Acnes còn tiết ra vô số enzyme (lipase, protase, hyaluronidase) phá vỡ các lớp tế bào biểu bì da xung quanh càng làm hàng rào bảo vệ da yếu đi, mụn lâu khỏi.

Chính vì thế, cần kết hợp các hoạt chất để ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây mụn kịp thời: Benzoyl Peroxide (BPO), Retinoids, Niacinamide, Resveratrol, BHA, Azelaic Axit, Zinc, Lưu Huỳnh (Sulfur), chiết xuất tràm trà, chiết xuất trà xanh,…

Cơ chế 4: làm dịu các phản ứng viêm mụn đang diễn ra

Kết quả của mụn sẽ kéo các phản ứng viêm diễn ra, đó có thể là cấp tính và kéo dài thành mạn tính. Do đó, cần chấm dứt vòng lặp của các phản ứng viêm càng sớm càng tốt. Vì quá trình viêm sẽ làm đứt gãy các collagen và elastin, hậu quả là để lại sẹo mụn. Ngoài ra, viêm sẽ tăng các gốc tự do dẫn đến da luôn ửng đỏ, mỏng yếu và tổn thương hàng rào bảo vệ da đáng kể.

Các hoạt chất thường được khuyến khích để kháng viêm: Retinoids, Niacinamide, Ceramide, Axit Azelaic, Zinc (kẽm), các chất chống oxy hóa (Resveratrol, chiết xuất rau má, chiết xuất rễ cam thảo, chiết xuất trà xanh),…

Những lưu ý quan trọng khi điều trị mụn trứng cá

Đôi khi cần kết hợp thêm những phương pháp chuyên sâu

Nếu tình trạng mụn trứng cá nặng và kéo dài cần phải được thăm khám, đánh giá bởi các bác sĩ da liễu. Có thể kết hợp cùng các phương pháp mạnh hơn như: uống Isotretinoin, Laser, ánh sáng liệu pháp, tiêm Corticosteroids,….

Thay đổi lối sống khỏe mạnh từ bên trong là điều cần thiết

Mụn chịu ảnh hưởng của các biến số khác nhau, thế nên ngoài 4 cơ chế chính thì bạn cần xây dựng một hàng rào bảo vệ da khỏe mạnh từ bên trong. Điều đó có thể thực hiện bằng những phương pháp đơn giản như: ngủ đủ giấc, ăn nhiều rau xanh, trái cây, tập thể dục, uống nhiều nước, tránh stress và căng thẳng.

Trị mụn thành công luôn đòi hỏi cần kiên trì

Mụn có thể kéo dài 6 tuần, hoặc thậm chí vài tháng. Do các vi khuẩn mụn và nhân mụn vẫn còn tồn đọng sau quá trình điều trị, gặp điều kiện thuận lợi chúng sẽ tiếp tục phát triển. Do đó, điều trị mụn và chăm sóc da sau điều trị mụn rất quan trọng. Đây là một quá trình dài đòi hỏi các bạn phải luôn tuân thủ và thực hiện đều đặn.

Cho đến hiện nay, trị mụn trứng cá vẫn được khuyến khích với 4 cơ chế quan trọng nhất, bởi đây là gốc rễ của mụn. Nên bắt đầu từ việc hiểu rõ các loại mụn trên mặt, cho đến nắm vững các cơ chế trong quá trình điều trị – bởi những kiến thức này là nền tảng giúp các cô nàng “chấm dứt” mụn thành công. Beaudy.vn hi vọng với những chia sẻ trong chủ đề trị mụn trứng cá theo cơ chế bệnh sinh trong bài viết hôm nay, sẽ giúp các cô nàng trị mụn hiệu quả nhé. Beaudy.vn chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại các bạn trong các chủ đề sắp tới.

Mụn mủ không chỉ gây sưng tấy, đau đớn mà còn có nguy cơ ăn sâu vào da, dẫn đến những vết sẹo lâu dài nếu không điều trị kịp thời và đúng cách. Chính vì thế, cho đến hiện nay mụn mủ vẫn là nỗi ám ảnh của mọi tín đồ khi chăm sóc da. Hãy cùng Beaudy.vn tìm hiểu toàn diện về mụn mủ là gì, nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả để có làn da khỏe đẹp như ý nhé!

Mụn mủ là gì?

Mụn mủ được xếp vào nhóm mụn trứng cá gây viêm đỏ phổ biến ở làn da dầu, da nhờn và da dễ bị mụn. Mụn mủ thường xuất hiện nhiều vào mùa hè, khi thời tiết nắng nóng bắt buộc các tuyến bã nhờn phải tăng hoạt động, kèm theo đó là các tấn công từ tia UVA/UVB dẫn đến tăng các gốc tự do gây viêm mụn nặng hơn. Quá trình hình thành nên một nốt mụn mủ có thể trải qua 5 giai đoạn chính:

1. Tắc nghẽn: do tích tụ bã nhờn, tế bào chết, và vi khuẩn tạo thành một nút bít tắc cứng trên bề mặt da.
2. Viêm nhiễm: có sự tham gia của vi khuẩn Cutibacterium Acnes (C.Acnes) tuýp 1.
3. Phản ứng của cơ thể: bằng cách tăng hoạt động của hệ miễn dịch, huy động các tế bào bạch cầu, cytokine giảm viêm da.
4. Hình thành mủ: đó là “hậu quả” còn sót lại bao gồm cả bạch cầu, vi khuẩn chết và bã nhờn tạo thành mủ trắng hoặc vàng.
5. Mụn mủ: do dịch mủ tích tụ trong các nang lông, gây đau và sưng đỏ.

Triệu chứng của mụn mủ trên da

Mụn mủ sẽ biểu hiện đa dạng trên da với các triệu chứng đa dạng, đặc trưng của các phản ứng viêm nhiễm.

• Nốt sẩn đỏ đau và cứng
• Mụn mủ to chứa dịch trắng đục hoặc vàng
• Đau khi chạm vào
• Viêm đỏ vùng da xung quanh

Mụn mủ có nguy hiểm không?

Mụn mủ được đánh giá tình trạng mụn phức tạp, do có sự tham gia của vi khuẩn gây mụn. Do đó nếu không điều trị kịp thời và đúng phương pháp có thể dẫn đến tổn thương lâu dài, gây sẹo mụn do phá hủy các collagen và elastin bên dưới da. Ngoài ra mụn mủ có thể là nguyên nhân gây nhiễm trùng cho các vùng da lành khác. Và hậu quả khó chịu nhất chính là tình trạng tăng sắc tố sau viêm (PIH) dẫn đến thâm mụn lâu khỏi.

Nguyên nhân gây ra mụn mủ phổ biến

Sản xuất dầu thừa quá mức

Tuyến bã nhờn không xấu bởi vai trò của chúng là giúp giữ ẩm cho làn da khỏi khô căng, bong tróc. Nhưng khi tuyến bã nhờn tăng hoạt động bởi các yếu tố như: tuổi dậy thì, chu kỳ kinh nguyệt, phụ nữ mang thai, thuốc, di truyền,… dẫn đến dầu thừa tăng sản xuất quá mức gây tắc nghẽn lỗ chân lông.

Da có nhiều tế bào chết

Đối với người trẻ tế bào chết cần khoảng 28 ngày để bong ra tự nhiên. Nhưng với làn da mụn thì quá trình này diễn ra chậm hơn và tích tụ lại bên trong lỗ chân lông và bề mặt da. Tế bào chết góp phần là yếu tố khiến da dễ bị mụn, dày sừng và tăng sắc tố sau mụn.

Có sự tham gia của vi khuẩn gây mụn

Thói quen vệ sinh da không tốt, kèm theo môi trường nhiều bụi bẩn sẽ rất dễ tạo điều kiện thuận lợi để vi khuẩn gây mụn phát triển. Khi có sự tham gia của vi khuẩn sẽ làm da hình thành mụn mủ, phân biệt so với nhân mụn trứng cá không viêm (mụn đầu đen, mụn đầu trắng).

Thay đổi hormone trong cơ thể

Hormone Androgen xuất hiện nhiều ở nam giới và có ở cả nữ giới, khi nhóm hormone này tăng hoạt động dẫn đến tuyến bã nhờn tự tăng sản xuất dầu thừa một cách đột ngột. Chất lượng sợi bã nhờn bị đặc quánh lại, kèm theo đó là các tuyến bã nhờn non phải tăng hoạt động, dẫn đến dầu thừa và mụn mủ mãi không khỏi.

Do các nguyên nhân đặc biệt khác

Mụn mủ còn có thể là hậu quả sau những phản ứng dị ứng ở những đối tượng có tình trạng da nhạy cảm, phản ứng viêm kéo dài khiến nền da mỏng yếu, da mất cân bằng hệ vi vật bảo vệ tự nhiên. Ngoài ra, một số nhóm thuốc như là Corticosteroids hoặc Lithium có thể là tác nhân gây ra mụn mủ.

Cách điều trị mụn mủ an toàn hạn chế sẹo mụn

Dùng các thuốc đường bôi trực tiếp

Có rất nhiều hoạt chất đường bôi ngoài da có thể hỗ trợ kháng viêm, ức chế vi khuẩn gây mụn và tẩy tế bào chết. Đây là phương pháp đầu tiên được khuyến khích trong việc điều trị mụn mủ hiệu quả trước khi đến những cách khác. Một vài hoạt chất thường được khuyến khích sử dụng bao gồm có: Benzoyl Peroxide (BPO), Retinoids (Retinol, Tretinoin, Adapalene), Salicylic Acid (BHA), Sulfur, Azelaic Acid, Tea Tree Oil,…

Thuốc kháng sinh theo kê toa của bác sĩ da liễu

Nếu tình trạng mụn mủ nặng và kéo dài có thể cân nhắc sử dụng kháng sinh theo chỉ dẫn của các bác sĩ da liễu. Kháng sinh có 2 đường dùng để trị mụn mủ: đường bôi trực tiếp và đường uống.

• Kháng sinh đường bôi: Clindamycin, Erythromycin,…
• Kháng sinh đường uống: Tetracyclines (Minocycline, Doxycycline), Macrolides (Erythromycin, Azithromycin),…

Điều trị bằng phương pháp laser ánh sáng

Hiện nay tại các phòng khám da liễu, clinic điều trị mụn chuyên sâu sẽ dùng ánh sáng xanh (Blue Light Therapy) có bước sóng khoảng 415nm. Ưu điểm của bước sóng này là không xâm lấn, không gây tổn hại bên trong da, ngược lại còn làm dịu và tiêu diệt vi khuẩn gây mụn, hạn chế các tổn thương sau mụn mủ.

Cân bằng hệ vi sinh vật trên da

Một xu hướng chăm sóc da mới cập nhật hiện nay được gọi là Microbiome Balance Therapy, hướng tới chăm sóc làn da bền vững và khỏe mạnh. Thay vì trước đây, mụn mủ thường chỉ được khuyến cáo dùng kháng sinh nhưng điều này vô tình tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi và có hại trên da, khiến hàng rào da yếu đi. Do đó, việc bổ sung các lợi khuẩn như Prebiotics/Probiotics sẽ hỗ trợ kháng viêm, làm dịu và ngăn ngừa mụn mủ về sau đó.

Peel da hóa học

Bằng cách sử dụng những hoạt chất có nồng độ cao hơn như Axit Glycolic (AHA), Axit Salicylic (BHA), Mandelic Acid, Axit Trichloroacetic (TCA) để: loại bỏ tế bào chết, giảm viêm và thúc đẩy tái tạo da,… Tuy nhiên quá trình này nên được thực hiện bởi bác sĩ da liễu để kiểm soát nồng độ hoạt chất tốt nhất, tránh các tác dụng phụ sau peel da.

Không nên tự ý nặn mụn

Bên cạnh đó các bạn tuyệt đối không được điều trị mụn mủ bằng cách cạy nặn các nhân mụn tại nhà. Bởi điều này sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, làm mủ vỡ ra và gây viêm nhiễm cho các vùng da lành xung quanh. Kèm theo đó, nặn mụn có thể là nguyên nhân dẫn đến thâm mụn, tăng sắc tố sau viêm và sẹo lõm về sau này. Do đó, hãy chăm sóc da thật tốt rồi các nốt mụn mủ sẽ biến mất nhé.

Phương pháp phòng ngừa mụn mủ tại nhà

• Thói quen làm sạch vừa đủ cho làn da: luôn làm sạch da tốt nhưng vẫn dịu nhẹ. Các bước làm sạch da cơ bản hàng ngày luôn cần có tẩy trang, sữa rửa mặt. Và duy trì thói quen tẩy tế bào chết 1 đến 2 lần mỗi tuần với AHA hoặc BHA tùy vào vấn đề kèm theo của da.
• Dùng kem dưỡng ẩm điều tiết dầu thừa: bên cạnh đó, đừng để da quá khô căng vì da phải tăng tiết dầu để bù đắp lại. Điều này sẽ khiến da dễ bị mụn tái đi tái lại. Nếu thuộc tuýp da dầu da mụn có thể chọn kem dưỡng kết cấu mỏng nhẹ, thấm nhanh, công thức không chứa cồn khô nhé.
• Chế độ ăn uống khoa học: hãy ăn nhiều loại rau xanh, trái cây để tăng khả năng chống oxy hóa, giảm viêm bằng cách trung hòa gốc tự do. Kèm theo đó là hạn chế những thực phẩm chứa nhiều đường, dầu mỡ và các chất béo bão hòa từ động vật.

Mụn mủ là nhân mụn trứng cá viêm phổ biến đối với làn da của người Việt Nam, có cả ở nam và nữ giới. Do đó, tìm hiểu về nguyên nhân, cách điều trị mụn mủ và phòng ngừa càng sớm sẽ hạn chế được những nguy cơ như: thâm mụn, sẹo mụn và tránh làm mụn bùng phát. Beaudy.vn hi vọng với những thông tin trong bài viết đã mang lại thật nhiều giá trị, giúp các bạn chăm sóc da hiệu quả và khoa học hơn mỗi ngày nhé.