Miễn dịch chủ động giúp bạn xây dựng một hệ thống miễn dịch mạnh mẽ. Khả năng miễn dịch của bạn càng mạnh sẽ giúp bạn có sức khỏe tốt. Hệ thống miễn dịch có thể xác định một mầm bệnh và chiến đấu chống lại nó. Ngay cả khi bạn bị ốm, hệ thống miễn dịch của bạn sẽ phục hồi với sức mạnh gấp đôi để chống lại vi trùng khi bạn tiếp xúc với nó trong tương lai. Tiêm phòng cần thiết khi còn nhỏ và bất cứ khi nào hoàn cảnh cần, có thể tăng cường hệ thống miễn dịch của bạn và bảo vệ cơ thể bạn khỏi một số bệnh có hại.
Miễn dịch chủ động là gì?
Khả năng miễn dịch chủ động được cơ thể bạn phát triển để đáp ứng với sự kích thích của mầm bệnh. Khi hệ thống miễn dịch của bạn tiếp xúc với các sinh vật gây bệnh khác nhau, các tế bào B (loại tế bào bạch cầu) trong đó tạo ra các kháng thể tiêu diệt hoặc vô hiệu hóa các tác động của vi trùng đó.
Mỗi kháng thể này được xây dựng dựa trên một căn bệnh cụ thể mà cơ thể bạn đang trải qua. Điều này có nghĩa là một loại kháng thể chỉ có thể bảo vệ bạn khỏi một bệnh nhiễm trùng duy nhất. Ví dụ, nếu cơ thể bạn đã phát triển các kháng thể chống lại bệnh cúm thông thường nó sẽ không bảo vệ bạn khỏi cảm lạnh hoặc bất kỳ loại sốt nào khác.
Cơ thể của bạn không xây dựng khả năng miễn dịch tích cực ngay lập tức sau khi tiếp xúc với bất kỳ bệnh nào. Có thể mất vài ngày hoặc đôi khi vài tuần sau lần tiếp xúc đầu tiên. Nhưng một khi nó được xây dựng, nó có thể tồn tại suốt đời.
Khi các tế bào B gặp bất kỳ mầm bệnh nào, chúng sẽ tạo ra các tế bào nhớ cùng với các kháng thể. Các tế bào nhớ này tương tự như các tế bào B được hình thành sau khi cơ thể bạn đã hồi phục sau đợt nhiễm trùng sơ cấp.
Tế bào bộ nhớ tồn tại trong một thời gian dài để chống lại các tác nhân lây nhiễm tương tự, nếu nó tấn công bạn trong tương lai. Trong trường hợp cơ thể của bạn bị đe dọa bởi cùng một mầm bệnh lần thứ hai, hệ thống miễn dịch của bạn hoạt động nhanh hơn và hiệu quả hơn để giải quyết vấn đề sức khỏe.
Quá trình miễn dịch tích cực
- Các tế bào bạch cầu trong hệ thống miễn dịch của bạn bắt gặp các protein từ vi rút, vi khuẩn và các yếu tố ngoại lai khác.
- Hệ thống miễn dịch của bạn tìm hiểu về các protein này có trong các tế bào vi khuẩn và vi rút đó và tạo ra một bề mặt protein để bao quanh kháng nguyên.
- Nếu bạn coi protein có trong những vi khuẩn đó là chìa khóa, thì protein do hệ thống miễn dịch của bạn tạo ra chính là ổ khóa.
- Hệ thống miễn dịch của bạn tiết ra rất nhiều kháng thể để xác định các dị vật và vi khuẩn.
- Những kháng thể này đi qua máu của bạn để tìm vi khuẩn và vi rút có hại, nhắm mục tiêu chúng và cuối cùng là chống lại chúng để ngăn bạn không bị ốm.
Các loại miễn dịch chủ động
1. Miễn dịch tự nhiên
Cơ thể bạn tạo ra khả năng miễn dịch một cách tự nhiên khi tiếp xúc với bất kỳ mầm bệnh nào. Ví dụ, nếu bạn bị nhiễm thủy đậu, hệ thống miễn dịch của bạn tạo ra các kháng thể có thể tiêu diệt tác nhân gây bệnh, sau lần lây nhiễm ban đầu. Các tế bào bộ nhớ được tạo ra cùng với các kháng thể giúp cơ thể bạn miễn dịch khỏi bất kỳ cuộc tấn công nào của mầm bệnh thủy đậu.
2. Miễn dịch nhân tạo
Miễn dịch nhân tạo có thể được phát triển thông qua chủng ngừa do vắc-xin gây ra, một quá trình mà bạn được bảo vệ chống lại một mầm bệnh cụ thể thông qua tiêm chủng. Khi bạn được tiêm các kháng thể chống lại bất kỳ bệnh cụ thể nào, cơ thể bạn sẽ phát triển khả năng miễn dịch hoạt động nhân tạo. Nếu bạn đã dùng vắc-xin cho một căn bệnh cụ thể, bạn sẽ có rất ít khả năng bị ảnh hưởng bởi nó lần nữa.
Một loại vắc xin là một phiên bản yếu của một bệnh nhất định chuẩn bị cho hệ thống miễn dịch của bạn để bảo vệ chống lại các tác nhân gây bệnh. Các loại vắc-xin này thường ở dạng tiêm hoặc xịt mũi.
Tương tự như quá trình miễn dịch hoạt động tự nhiên, một khi bạn đã tiêm phòng cho bất kỳ bệnh cụ thể nào, cơ thể bạn sẽ sản sinh ra các kháng thể mới với các tế bào nhớ đặc trưng cho mầm bệnh đó. Nếu bạn gặp tác nhân truyền nhiễm cụ thể đó trong tương lai, cơ thể bạn sẽ sẵn sàng bảo vệ bạn.
Ví dụ, hãy lấy tình huống hiện tại, cả thế giới hiện đang tìm kiếm một loại vắc-xin covid-19 để ngăn chặn một lượng lớn dân số khỏi loại coronavirus nguy hiểm. Nếu vắc-xin được sản xuất và phân phối cho mọi người, họ sẽ được miễn dịch với căn bệnh này.
Lợi ích của miễn dịch chủ động
- Miễn dịch chủ động mang lại sự bảo vệ lâu dài vì nó hình thành các tế bào bộ nhớ bảo vệ bạn khỏi các bệnh cụ thể trong tương lai.
- Nếu cơ thể bạn lại tiếp xúc với cùng một tác nhân lây nhiễm, hệ thống miễn dịch đang hoạt động sẽ được kích hoạt trở lại ngay lập tức và bảo vệ bạn với sức mạnh gấp đôi.
- Bạn sẽ không mất nhiều chi phí nếu bạn đang tiến hành miễn dịch tích cực nhân tạo.
- Miễn dịch chủ động VS Miễn dịch thụ động
| Miễn dịch hoạt động | Miễn dịch thụ động |
| Miễn dịch chủ động là khả năng miễn dịch tự nhiên mà cơ thể bạn tạo ra bằng cách tạo ra các kháng thể và tế bào bạch huyết để bảo vệ bạn khỏi các tác nhân lây nhiễm. | Miễn dịch thụ động là khi bạn lấy kháng thể hoặc tế bào bạch huyết từ một cá nhân khác đã phát triển khả năng miễn dịch đối với một bệnh cụ thể. |
| Để phát triển khả năng miễn dịch chủ động, cơ thể bạn cần tiếp xúc với mầm bệnh cụ thể. | Miễn dịch thụ động không yêu cầu cơ thể bạn bị ảnh hưởng bởi kháng nguyên hoặc bệnh truyền nhiễm. |
| Hệ thống miễn dịch của bạn tham gia tích cực vào quá trình phát triển các kháng thể chống lại một tác nhân gây bệnh nhất định. | Hệ thống miễn dịch của bạn không trực tiếp tham gia vào quá trình miễn dịch thụ động, đúng hơn là nó có sự tham gia thụ động. |
| Hệ thống miễn dịch hoạt động bắt đầu hoạt động tự nhiên bất cứ khi nào cơ thể bạn tiếp xúc với bất kỳ mầm bệnh nguy hiểm nào. | Cách tự nhiên duy nhất để có được miễn dịch thụ động là thông qua mẹ của bạn trong khi cho con bú hoặc qua nhau thai của mẹ. |
| Đó là tất cả về sản xuất kháng thể để chữa khỏi hoặc vô hiệu hóa bất kỳ tác động nào của bệnh. | Miễn dịch thụ động không liên quan đến việc sản xuất của bất kỳ ai, nó đòi hỏi sự chuyển giao trực tiếp từ người khác. |
| Miễn dịch chủ động không chỉ tạo ra các kháng thể mà còn tạo ra các tế bào trí nhớ để bảo vệ bạn chống lại bệnh tương tự nếu cần. | Hệ thống miễn dịch thụ động không hình thành bất cứ thứ gì giống như các tế bào bộ nhớ. Nó chỉ cung cấp sự bảo vệ nhất thời. |
