Khi nhìn thấy những đốm nâu trên da, có bao giờ bạn tự hỏi rằng, mình đang bị nám hay tăng sắc tố? Tuy nhìn bên ngoài, cả 2 tình trạng này dường như có những biểu hiện giống nhau và đều do sự gia tăng sắc tố melanin nhưng để tìm hiểu cụ thể thì chúng có nguyên nhân hình thành khác nhau. Vì vậy chúng ta cần phân biệt nám da và tăng sắc tố da khác nhau như thế nào để có cách điều trị phù hợp và hiệu quả nhất.
Tăng sắc tố là gì?
Tăng sắc tố có nghĩa là “sắc tố dư thừa” – cụ thể hơn một chút, nó có nghĩa là lượng sắc tố trên màu da bình thường của bạn bị dư thừa.
Các loại tăng sắc tố
- Rối loạn sắc tố chính: Trong rối loạn sắc tố nguyên phát, tăng sắc tố da xảy ra mà không có bất kỳ triệu chứng nào khác. Nám da là một trong những tình trạng sắc tố chính phổ biến nhất.
- Tăng sắc tố sau viêm: Ở những làn da dễ rám nắng, bất kỳ loại viêm da nào cũng có thể giải quyết bằng chứng tăng sắc tố. Tình trạng tăng sắc tố này không phải là vĩnh viễn mà có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng tùy cơ địa. Mụn trứng cá và bệnh chàm là một số nguyên nhân phổ biến nhất gây tăng sắc tố da sau viêm.
- Tăng sắc tố do ánh nắng mặt trời: Người ta thường biết đến khả năng gây ra nếp nhăn theo thời gian của ánh nắng mặt trời, nhưng ít người biết đến khả năng gây ra vết đỏ và sắc tố của da theo thời gian. Theo kinh nghiệm của tôi, điều này thường xuất hiện với các vết đen và nền, tăng sắc tố mờ nhạt.
Nám da là gì?
Nám da là một bệnh rối loạn sắc tố nguyên phát, có nghĩa là nám da biểu hiện bằng các sắc tố da dần dần mà không có nguyên nhân khác. Nám da thường biểu hiện với các mảng phẳng màu nâu đến nâu đối xứng trên trán, má và / hoặc môi trên. Nám da không ngứa hoặc không bỏng và nó không có bất kỳ vảy, mụn nhọt hoặc mụn mủ nào.
Nồng độ estrogen tăng lên là nguyên nhân tiềm ẩn gây ra nám da, vì vậy nó thường xuất hiện ở phụ nữ đang sử dụng biện pháp tránh thai và / hoặc trong khi mang thai. Tuy nhiên, nó có thể xảy ra ở phụ nữ mà không có những tác nhân này và ngay cả ở nam giới. Nó phổ biến hơn ở các tông màu da Châu Á, Tây Ban Nha và người Mỹ gốc Phi nhưng xảy ra ở tất cả các tông màu da.
Ánh nắng mặt trời là tác nhân gây nám da, vì vậy nám da có xu hướng bùng phát vào những tháng mùa hè và / hoặc trong những kỳ nghỉ nắng và cải thiện một cách tự nhiên vào mùa đông. Ngoài ra, ô nhiễm và ánh sáng nhìn thấy có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nám da.
Tăng sắc tố so và nám da
Nám da và tăng sắc tố da do ánh nắng mặt trời đều biểu hiện mà không có triệu chứng, nhưng bản chất đối xứng và chu kỳ của nám da giúp phân biệt hai loại này. Chứng tăng sắc tố da do ánh nắng mặt trời tiến triển chậm mỗi năm khi tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời. Tuy nhiên, tình trạng nám da thường nặng hơn vào mỗi mùa hè và cải thiện vào mỗi mùa đông.
Tất nhiên, có thể bị nám và tăng sắc tố sau viêm hoặc nám và tăng sắc tố do ánh nắng mặt trời. Cũng hoàn toàn có thể có cả ba điều này. Tuy nhiên, tăng sắc tố do ánh nắng mặt trời có xu hướng xảy ra ở tông màu da sáng hơn và tăng sắc tố sau viêm có xu hướng xảy ra ở tông màu da tối hơn.
Điều trị chứng tăng sắc tố da do ánh nắng mặt trời
1. Phòng ngừa
Ngăn ngừa tăng sắc tố do ánh nắng mặt trời là cách đơn giản nhất trong ba loại tăng sắc tố. Tất nhiên, chăm chỉ chống nắng sẽ ngăn ngừa tác hại của ánh nắng mặt trời dẫn đến tăng sắc tố da.
2. Chăm sóc da
Sử dụng hàng ngày các chất chống oxy hóa tại chỗ (vitamin C, vitamin E) và retinol có thể giúp đảo ngược một số chứng tăng sắc tố do ánh nắng mặt trời gây ra và giúp ngăn ngừa nám thêm.
3. Tẩy da chết
Một loạt sản phẩm tẩy da chết hóa học tại văn phòng hoặc tại nhà có chứa axit glycolic, axit lactic, axit salicylic, retinol, axit trichloracetic và / hoặc hydroquinone có thể cải thiện tình trạng tăng sắc tố da do ánh nắng mặt trời.
4. Tia laze
Liệu pháp ánh sáng xung cường độ cao (IPL) và rõ ràng và rực rỡ có hiệu quả trong việc điều trị mẩn đỏ và sắc tố toàn thân xảy ra với chứng tăng sắc tố da do ánh nắng mặt trời. Các đốm nắng có thể được điều trị bằng tia laser 755 nm hoặc 1064 nm.
Điều trị chứng tăng sắc tố sau viêm
1. Phòng ngừa
Vì tình trạng tăng sắc tố sau viêm thường kéo dài hơn so với đợt nổi mụn trước đó, nên cách điều trị hiệu quả nhất cho chứng tăng sắc tố sau viêm có thể là điều trị sớm và tích cực nguyên nhân cơ bản. Điều này có thể bao gồm các loại thuốc bôi, thuốc uống hoặc thuốc tiêm để ngăn chặn sự phát triển của nốt phỏng da trước đó.
2. Chăm sóc da
Đối với bệnh nhân mụn trứng cá nên duy trì thói quen hàng ngày bao gồm retinol, axit azelaic và vitamin C là hữu ích để giảm thiểu tình trạng tăng sắc tố sau viêm. Những loại thuốc bôi này có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của chứng tăng sắc tố sau viêm và số ngày để giải quyết. Đối với bệnh nhân chàm, nên sử dụng cẩn thận các loại thuốc bôi nhằm mục tiêu sắc tố da, vì chúng có thể quá kích ứng đối với những người có làn da nhạy cảm.
3. Tẩy da chết
Một loạt các loại hóa chất lột da tại phòng khám hoặc tại nhà có chứa axit glycolic, axit lactic, axit salicylic, retinol, axit trichloracetic và / hoặc hydroquinone có thể cải thiện tình trạng tăng sắc tố da sau viêm. Những điều này nên được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia. Lột da bằng hóa chất quá mạnh có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tăng sắc tố sau viêm.
4. Tia laze
Các tia laser nhẹ nhàng như laser micro giây và picosec giây có thể cải thiện tình trạng tăng sắc tố da sau viêm. Những điều này phải được thực hiện với chuyên gia vì tia laser sai có thể tạo ra bỏng, sẹo và / hoặc tăng sắc tố sau viêm.
Ngăn ngừa và điều trị nám
1. Bảo vệ da trước ánh sáng mặt trời
Nám da cực kỳ nhạy cảm với ánh nắng mặt trời, vì vậy nên sử dụng SPF30 + phổ rộng hàng ngày, mọi ngày trong năm. Vì lý do đó, bạn nên sử dụng kem chống nắng vật lý.
2. Các biện pháp kiểm soát sinh sản không dựa trên estrogen, nếu muốn
Vì nồng độ estrogen có thể là nguyên nhân tiềm ẩn gây ra nám, nên việc chuyển sang biện pháp tránh thai không có estrogen có thể dẫn đến một số cải thiện, mặc dù nó có thể không dẫn đến việc giải quyết tình trạng nám da. Vì các biện pháp kiểm soát sinh sản khác nhau có hiệu quả, tác dụng phụ và tác dụng có lợi khác nhau, nên quyết định này cần được đưa ra với lời khuyên từ bác sĩ phụ khoa và bác sĩ da liễu của bạn dựa trên mối quan tâm cụ thể về da và mục tiêu sinh sản của bạn.
3. Chăm sóc da
Sử dụng hàng ngày các loại thuốc bôi điều chỉnh sắc tố như axit glycolic, vitamin C, retinol, axit azelaic, axit kojic, niacinamide và / hoặc axit tranexamic có thể giúp giảm thiểu tình trạng nám da. Hydroquinone theo toa có thể được sử dụng để cải thiện tình trạng bùng phát nhưng chỉ nên được sử dụng dưới sự hướng dẫn của bác sĩ da liễu vì lạm dụng có thể dẫn đến tình trạng sắc tố trở nên tồi tệ hơn.
4. Liệu pháp uống
Đối với tình trạng nám da nặng, axit tranexamic dạng uống có thể khá hiệu quả nhưng vẫn tiềm ẩn những tác dụng phụ và chống chỉ định. Các rủi ro và lợi ích nên được thảo luận với bác sĩ da liễu được hội đồng quản trị chứng nhận.
5. Tẩy da chết
Một loạt các sản phẩm lột da hóa học có chứa axit glycolic, axit lactic, axit salicylic, retinol, axit trichloroacetic và / hoặc hydroquinone có thể cải thiện tình trạng nám da. Những điều này nên được thực hiện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia. Tẩy da chết bằng hóa chất quá mạnh có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nám da.
6. Tia laze
Một loạt các thiết bị laser năng lượng thấp có thể được sử dụng để cải thiện tình trạng nám da, nhưng cần thận trọng khi sử dụng tia laser vì nám có thể bùng phát bởi ánh sáng và tia laser là một dạng ánh sáng.
