Có thể ai trong chúng ta đều phải đối mặt với những nốt mụn sưng chai khiến da mất đi sự mịn màng. Tin tốt là hầu hết các vết sưng tấy này hoàn toàn vô hại. Hầu như bạn nghĩ chúng là mụn trứng cá nhưng theo góc nhìn của các chuyên gia và bác sĩ thì nguyên nhân nguyên nhân của mụn sưng chai thật sự là gì?
Nhìn chung, nếu nốt mụn sưng chai trên mặt của bạn không chảy máu, chuyển sang màu sẫm hơn thì có thể không cần bất kỳ sự can thiệp y tế nào. Một số vết sưng tấy, như mụn trứng cá, thường có thể được điều trị tại nhà hoặc với bác sĩ da liễu của bạn thông qua chu trình chăm sóc da bình thường. Tuy nhiên, nếu nốt mụn sưng chai thay đổi về màu sắc hoặc hình dạng, chảy máu hoặc tăng kích thước nhanh chóng, thì hãy đến bác sĩ để kiểm tra. Đó là những dấu hiệu cho thấy vết sưng có thể liên quan đến vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
Vậy nên dưới đây là 12 lý do giải thích về hiện tượng nốt mụn sưng chai trên da và bạn cần hiểu rõ để xác định tình trạng để có thể liên hệ y tế kịp thời.
1. Mụn đầu trắng và đầu đen
Những nốt mụn sưng chai thông thường này có thể xuất hiện trên mặt và các bộ phận khác của cơ thể và được phân loại thành hai nhóm: mụn bọc kín (mụn đầu trắng) và mụn trứng cá (mụn đầu đen).
Tiến sĩ Schlessinger nói: “Chúng giống nhau ở chỗ đều là lỗ chân lông bị bít kín bởi dầu thừa và chứa tế bào da chết. Sự khác biệt là với mụn đầu đen là do lỗ chân lông mở để dầu và tế bào da chết bị oxy hóa, chuyển sang màu nâu hoặc đen. Mặt khác, mụn đầu trắng thì lỗ chân lông kín, làm cho bã nhờn bên trong có màu trắng.”
Mặc dù chúng không có hại nhưng những nốt mụn sưng chai này có thể gây khó chịu. Để kiểm soát chúng (và ngăn ngừa mụn bùng phát), Tiến sĩ Schlessinger khuyên bạn luôn rửa mặt trước khi đi ngủ bằng chất tẩy rửa có chứa ít nhất 2% axit salicylic. Nó hoạt động bằng cách hòa tan các tế bào da chết để làm sạch lỗ chân lông bị tắc và giúp ngăn ngừa mụn trong tương lai.
Retinoids, benzoyl peroxide, axit azelaic và thuốc kháng sinh uống cũng có thể điều trị vấn đề này. Bác sĩ da liễu có thể giúp đưa ra một chế độ chăm sóc da phù hợp với bạn nếu các sản phẩm tự mua không hiệu quả. Hãy kiên nhẫn vì có thể mất vài tuần khi sử dụng axit salicylic mới có thể giảm mụn trứng cá, theo Thư viện Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ .
Điều quan trọng là tránh sử dụng miếng mụn để loại bỏ mụn đầu đen. Chất kết dính được sử dụng để dán vào da có thể làm hỏng làn da của bạn. Thêm vào đó, chúng lấy đi lớp dầu tự nhiên trên da và thường chỉ thành công trong việc loại bỏ phần ngọn của mụn đầu đen, giữ cho lỗ chân lông bị tắc và vấn đề của bạn không bị ảnh hưởng.
2. Mụn viêm
Bạn có thế xác định nốt mụn sưng chai là mụn viêm khi nhận thấy một vết sưng đau mọc lên trên mặt, đôi khi có đầu trắng lớn và có thể có một vòng tròn đỏ bao quanh. Những điều này xảy ra khi vi khuẩn trong lỗ chân lông của chúng ta bắt đầu kết hợp với sự tích tụ dư thừa của tế bào da chết và dầu gây ra mụn trứng cá. Mụn viêm thường đỏ, đau, sưng tấy và đôi khi chứa đầy mủ.
Nếu bạn bị mụn viêm hãy tránh nặn mụn, vì điều này có thể dẫn đến sưng đỏ và viêm nhiều hơn. Để giảm mụn như thế này, Tiến sĩ Garden khuyên bạn nên sử dụng chất tẩy rửa nhẹ nhàng có chứa benzoyl peroxide và các sản phẩm chăm sóc da không chứa dầu. Sau khi mụn nổi lên, cách an toàn để giảm viêm nhanh chóng là trộn hoạt chất hydrocortisone 1% và kem benzoyl peroxide và thoa lên mụn hai lần một ngày.
3. Mụn thịt
Nếu bạn đã từng nhận thấy một vài nốt mụn sưng chai đầu trắng nhỏ li ti trên mặt mà không thể loại bỏ dù bạn đã cố gắng rửa sạch chúng bao nhiêu lần bằng sữa rửa mặt trị mụn, thì có lẽ chúng là mụn thịt.
Đây là dạng u nang chứa đầy chất sừng thường nổi lên gần mắt, má và mũi, có thể xuất hiện ở bất kỳ loại da hoặc màu da nào, và rất phổ biến ở trẻ sơ sinh. Mụn thịt thường xuất hiện mà không có bất kỳ lý do cụ thể nào, mặc dù chúng phổ biến hơn ở những người mắc các bệnh về da như bệnh rosacea, cũng như những người bị tổn thương do ánh nắng mặt trời quá mức, đã trải qua chấn thương da như bỏng hoặc đối với những người có lỗ chân lông bị tắc kinh niên do dầu trang điểm và chăm sóc da.
Mụn thịt về cơ bản là các tế bào da chết mắc kẹt dưới da của bạn và không gây hại. Nhưng nếu bạn muốn loại bỏ chúng, bạn nên chọn các sản phẩm có axit alpha-hydroxy (AHA) – như axit glycolic hoặc axit lactic để tẩy tế bào chết. Ngoài ra, bác sĩ da liễu có thể loại bỏ mụn thịt bằng tiểu phẫu.
4. Bệnh dày sừng pilaris
Những dấu giống như nổi da gà thường xuất hiện trên đùi và cánh tay trên, khuôn mặt của bạn. Đôi khi chúng cũng có thể do di truyền và xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng thường phổ biến hơn ở trẻ em. Da mụn dày sừng có thể bị nhầm lẫn với ‘nổi da gà’ hoặc thậm chí là mụn nhọt, nhưng thực sự là do các tế bào da chết bịt kín nang lông. Chúng không gây nguy hiểm cho sức khỏe và không nhất thiết phải điều trị, nhưng thường xuyên tẩy tế bào chết trên da của bạn có thể giúp cải thiện các vết sưng dày sừng trên da.
Các bác sĩ không chắc chắn tại sao một số người có nhiều khả năng bị bệnh dày sừng pilaris, vì vậy không có phương pháp phòng ngừa thực sự nào. Nhiều người nhận thấy rằng tình trạng này cải thiện theo tuổi tác. Một loại sữa rửa mặt có chứa axit glycolic, có tác dụng tẩy tế bào chết để làm giảm vết sưng đáng kể. Da khô có thể làm cho các vết sưng tấy trở nên tồi tệ hơn, vì vậy bạn nên giữ ẩm cho da bằng cách sử dụng kem dưỡng da có chứa AHA.
5. Nốt ruồi
Nốt ruồi có thể tồn tại mãi mãi trên da hầu hết là vô hại. Chúng thường xuất hiện dưới dạng các đốm hoặc vết sưng màu nâu, đỏ hoặc màu thịt. Trên thực tế, gần như mọi người đều có ít nhất một nốt ruồi. Các nốt mụn sưng chai này hình thành khi các tế bào hắc tố, tế bào da tạo ra sắc tố melanin, kết tụ lại với nhau hoặc phát triển thành từng cụm chứ không lan rộng ra.
Nốt ruồi có thể phẳng hoặc nhô cao và nếu vô hại thì thường có hình tròn. Chúng sáng lên hoặc tối đi khi bạn già đi là điều bình thường. Một nốt ruồi không gây nguy cơ ung thư thì không cần phải điều trị hoặc cắt bỏ. Các bác sĩ da liễu sẽ loại bỏ nốt ruồi vì lý do thẩm mỹ, nếu nốt ruồi cọ xát với quần áo của bạn và điều đó làm bạn khó chịu, hoặc nếu họ nghi ngờ nốt ruồi có thể là ung thư da.
Nếu nốt ruồi bắt đầu thay đổi hoặc phát triển về kích thước thì đó có thể là dấu hiệu của một căn bệnh nào đó nghiêm trọng hơn, đặc biệt là ung thư da. Một nốt ruồi có hình dạng không đối xứng, đường viền không đều, màu sắc thay đổi hoặc không đồng đều và có đường kính hơn một phần tư inch. Để hạn chế tình trạng này bạn nên dùng kem chống nắng với chỉ số SPF 30 trở lên.
6. Bệnh nấm da papulosa nigra (DPN)
Đây không phải là nốt ruồi, mà là một nốt mụn sưng chai khác: Dermatosis papulosa nigra (DPN), là những nốt da hoàn toàn lành tính và vô hại, thường gặp ở những vùng da sẫm màu hơn. Những đốm này về mặt kỹ thuật không phải là nốt ruồi và không thể trở thành ung thư. Những nốt mụn màu nâu này có thể rất nhỏ và không lớn hơn vài mm; tuy nhiên, một người có thể có hàng chục nốt mụn trên mặt ”.
Bạn nên thoa kem chống nắng vì kem chống nắng là một phần quan trọng của bất kỳ thói quen chăm sóc da nào để giúp ngăn ngừa ung thư da. Nếu bạn đã nổi mụn, bạn có thể thử sử dụng sữa rửa mặt có chứa axit salicylic hoặc axit glycolic. Ngoài ra, retinoid cường độ theo toa cũng có thể làm giảm sự xuất hiện của DPN, mặc dù không có khả năng loại bỏ chúng. Bạn cũng có thể nhờ bác sĩ da liễu được hội đồng chứng nhận loại bỏ nhẹ nhàng bằng laser hoặc cautery.
7. Thịt dư
Đây là nốt mụn sưng chao lành tính. Tiến sĩ Schlessinger cho biết chúng có cảm giác mềm khi chạm vào và thường xuất hiện ở cổ, ngực trên, mí mắt, vùng bẹn và nách. Nói chung, người lớn tuổi có nhiều thịt dư, mà các chuyên gia tin rằng có thể hình thành khi da cọ xát với nhau.
Những bệnh nhân nghĩ rằng họ có những nốt trông như mụn thịt, nhưng thực tế lại là một bệnh ung thư da hoặc một tình trạng khác đáng lo ngại hơn. Vì vậy, nếu da của bạn có bất kỳ thay đổi nào, hãy gọi cho bác sĩ da liễu để được kiểm tra. Nếu mụn thịt không làm phiền bạn, không có lý do gì để xóa chúng. Nhưng vì mục đích thẩm mỹ, bác sĩ da liễu có thể loại bỏ chúng bằng cách cắt bỏ hoặc làm lạnh chúng bằng nhiệt.
8. Phát ban
Đôi khi các vết sưng trên mặt hoặc các bộ phận khác của cơ thể có thể là kết quả của phản ứng dị ứng với thứ bạn đã ăn hoặc mặc hoặc với sản phẩm bạn đã thoa. Trong một số trường hợp, các vết trên cơ thể của bạn có thể là phát ban đặc trưng bởi các vết sưng đỏ, ngứa hoặc vết hàn xuất hiện đột ngột khi tiếp xúc với chất gây dị ứng.
Nếu nổi mề đay nhẹ, bác sĩ Schlessinger khuyên bạn nên điều trị đơn giản tại nhà bằng cách tắm nước mát, dùng thuốc trị dị ứng không kê đơn hoặc chườm mát tại chỗ. Nếu phát ban nghiêm trọng hơn hoặc bạn cũng đang cảm thấy khó thở, sưng tấy hoặc khó thở, hãy gọi cho bác sĩ chăm sóc.
Bạn chắc chắn nên ngừng sử dụng hoặc tiếp xúc với bất cứ thứ gì gây ra phản ứng của bạn nếu bạn có thể xác định chính xác nguồn gốc. Bạn nên cố gắng hết sức để không gãi để vùng da bị tổn thương có thể bắt đầu lành lại. Bạn có thể dùng thuốc kháng histamine dạng uống và sử dụng thuốc điều trị hydrocortisone không kê đơn.
9. Bớt do chàm
Tình trạng da này được gọi là viêm da dị ứng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Bệnh chàm thường xuất hiện dưới dạng các vết sưng, mảng hoặc mảng rỉ nước hoặc đóng vảy và, nếu mãn tính, thậm chí là vảy dày và phát sinh do sự tương tác giữa cả gen và môi trường. Có một số loại bệnh chàm, nhưng nhìn chung tình trạng này xảy ra khi lớp trên cùng của da không thể giữ ẩm và bảo vệ bạn khỏi các chất kích ứng, chất gây dị ứng và các yếu tố môi trường.
Không có cách nào để ngăn chặn tình trạng này, nhưng bạn có thể kiểm soát các đợt bùng phát. Một số yếu tố, bao gồm tuổi tác và các triệu chứng có thể ảnh hưởng đến việc điều trị. Bạn nên chọn tắm vòi sen ấm, sử dụng các sản phẩm nhẹ nhàng không có mùi thơm, sau đó là dưỡng ẩm.
10. Bướu do bệnh rosacea
Một tình nốt mụn sưng chai có trạng viêm mãn tính đó là bệnh rosacea. Tiến sĩ Garden nói. “Nó có xu hướng gây đỏ nền ở má, mũi, cằm và trán dưới, cũng như các nốt mụn giống như mụn trứng cá ở một số bệnh nhân.”
Thật không may, không ai biết nguyên nhân gây ra bệnh rosacea và vẫn chưa có cách chữa trị hoàn toàn. Tuy nhiên, có nhiều cách để giảm tình trạng viêm gây ra mẩn đỏ và vết sưng. Những người bị bệnh rosacea có xu hướng có làn da nhạy cảm hơn ở những phần đó của khuôn mặt bị ảnh hưởng, do đó, thay đổi sữa rửa mặt để làm sạch nhẹ nhàng và kem dưỡng ẩm nhẹ.
Bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời cũng là điều tối quan trọng đối với bệnh rosacea vì bức xạ tia cực tím từ ánh nắng mặt trời làm cho tình trạng viêm trở nên tồi tệ hơn. Có một số lựa chọn điều trị khác, chẳng hạn như axit azelaic tại chỗ, và thuốc kháng sinh uống, mà bác sĩ da liễu có thể hướng dẫn bạn.
11. Mụn nhọt do lông mọc ngược
Hầu hết chúng ta đều từng gặp phải tình trạng lông mọc ngược trên cơ thể hoặc trên khuôn mặt của mình tại một thời điểm nào đó do kết quả của việc tẩy lông. Khi lông bắt đầu cuộn lại, nó có thể bị mắc kẹt và tạo thành một vết sưng nhỏ, nổi lên, tấy đỏ, có thể chứa hoặc không chứa mủ.
Cách tốt nhất để ngăn ngừa lông mọc ngược là không tẩy lông tự ý, cạo hoặc nhổ. Bạn luôn rửa sạch vùng da bằng xà phòng nhẹ và thoa gel bôi trơn kem cạo râu lên da trước khi cạo. Nếu dao cạo của bạn đã cũ nhiều lần sử dụng, hãy thay thế bằng một chiếc mới, vì những lưỡi dao xỉn màu không tạo ra những đường cắt sạch sẽ, chính xác và có thể làm tăng nguy cơ lông mọc ngược của bạn. Một giải pháp lâu dài khác là triệt lông bằng laser, giúp loại bỏ hoàn toàn lông ở mức độ sâu hơn, làm tổn thương nang lông.
12. U mỡ
Một loại nốt mụn sưng chai khác là u mỡ – sự phát triển của các mô mỡ có thể xảy ra ở hầu hết mọi nơi trên cơ thể phổ biến nhất là ở ngực, lưng, vai, cổ và nách. Mặc dù chúng có xu hướng phát triển chậm, thường trong khoảng thời gian vài tháng hoặc vài năm, nhưng bạn sẽ nhận thấy chúng như một khối phồng dưới da có bề ngang dưới 2 inch và cảm giác như thể nó có thể di chuyển.
Tin tốt là u mỡ gần như luôn lành tính. Tuy nhiên, có một dạng ung thư rất hiếm gặp được gọi là u mỡ, xảy ra trong mô mỡ và có thể trông giống như u mỡ sâu Vì vậy, nếu bạn nhận thấy một cái gì đó giống như u mỡ gây đau đớn hoặc phát triển nhanh chóng, bạn nên được kiểm tra bởi bác sĩ da liễu để thăm khám
Mặc dù không rõ nguyên nhân gây ra u mỡ, nhưng một số người có tình trạng di truyền khiến họ hình thành hàng chục u mỡ. Trong hầu hết các trường hợp, u mỡ không cần điều trị, tuy nhiên, bệnh nhân có thể chọn phẫu thuật cắt bỏ u mỡ nếu nó gây ra bất kỳ khó chịu nào.
