Mùa hè mang đến những tia nắng vàng rực rỡ, những chuyến đi biển đầy hứng khởi, nhưng cũng là thời điểm mà không ít người phải đối mặt với “nỗi ám ảnh” mang tên mụn. Dù có làn da không mấy khi nổi mụn vào các mùa khác, bạn vẫn có thể thấy các nốt mụn trứng cá, mụn viêm xuất hiện dày đặc hơn trong những tháng hè nóng bức. Vậy, đâu là nguyên nhân khoa học đằng sau sự bùng phát của mụn vào mùa hè? Hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp chúng ta có chiến lược chăm sóc da hiệu quả hơn để “đánh bay” mụn và tận hưởng mùa hè trọn vẹn.

1. Tăng tiết bã nhờn vào mùa hè

Nhiệt độ cao và độ ẩm trong không khí là hai yếu tố chính kích thích tuyến bã nhờn của da hoạt động mạnh mẽ hơn, sản xuất nhiều dầu hơn. Tuyến bã nhờn (sebaceous glands) nằm ở dưới da có nhiệm vụ tiết ra bã nhờn hay còn gọi là sebum với công dụng chính là giữ ẩm và bảo vệ da. Vì thế về cơ bản bã nhờn không hề xấu.

Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường tăng lên đặc biệt là mùa hè năng nóng, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tăng cường hoạt động của các tuyến này. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, chỉ cần nhiệt độ da tăng thêm 1°C, tốc độ bài tiết bã nhờn có thể tăng tới 10%.

Lượng bã nhờn dư thừa này, cùng với các tế bào da chết, sẽ dễ dàng làm bít tắc lỗ chân lông. Môi trường yếm khí tức là thiếu oxy ở trong lỗ chân lông bị bít tắc là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn gây mụn Cutibacterium acnes phát triển mạnh. Vi khuẩn này phân hủy bã nhờn, tạo ra các sản phẩm phụ gây viêm, dẫn đến hình thành mụn trứng cá, mụn đầu đen, mụn đầu trắng và mụn viêm.

2. Đổ mồ hôi nhiều cũng là nguyên nhân da nổi mụn

Vào mùa hè nhiệt độ cao, da sẽ đổ mồ hôi nhiều hơn, đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể để làm mát, nhưng khi nhiệt độ cao hơn bình thường, lượng mồ hôi tiết ra quá nhiều lại trở thành một trong những nguyên nhân chính gây mụn.

Khi cơ thể đổ mồ hôi, mồ hôi sẽ trộn lẫn với bã nhờn, tế bào da chết và vi khuẩn trên bề mặt da. Hỗn hợp này tạo thành một lớp màng dính, dễ dàng làm tắc nghẽn lỗ chân lông. Ngoài ra, môi trường ẩm ướt do mồ hôi cũng là bãi đất màu mỡ cho vi khuẩn C. acnes sinh sôi nảy nở.

Mồ hôi cũng có thể gây kích ứng da, làm suy yếu hàng rào bảo vệ da và khiến da dễ bị viêm nhiễm hơn. Đặc biệt, mồ hôi có thể chứa một số thành phần gây kích ứng như muối, urê, có thể làm tình trạng mụn trầm trọng hơn. Mụn do mồ hôi và nhiệt độ cao thường được gọi là mụn nhiệt hoặc ôm sảy, nhưng cũng có thể kích hoạt mụn trứng cá thông thường.

3. Ảnh hưởng của mặt trời đối với da

Một trong những lầm tưởng mà nhiều người mắc phải là ánh nắng mặt trời có thể làm khô mụn, nhưng thực tế, tia UV lại có thể khiến tình trạng mụn trở nên tồi tệ hơn về lâu dài.

Ban đầu, tia UV có thể làm khô bề mặt da và khiến mụn có vẻ se lại. Tuy nhiên, phản ứng của da với tia UV là làm dày lớp sừng (lớp da chết bên ngoài) để bảo vệ. Lớp sừng dày này có thể bít tắc lỗ chân lông nghiêm trọng hơn khi chúng ta ngừng tiếp xúc với nắng, khiến mụn bùng phát trở lại.

Cùng với đó việc tiếp xúc lâu với ánh nắng mặt trời có thể kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh mẽ hơn, làm tăng sản xuất dầu. Và chúng ta cũng biết tia UV còn gây tổn thương các tế bào da và kích thích phản ứng viêm, làm các nốt mụn hiện có trở nên đỏ hơn, sưng to hơn và chậm lành hơn.

Đặc biệt hơn, một số nghiên cứu cho thấy tia UVA có thể góp phần vào việc hình thành mụn trứng cá do tạo ra squalene monohydroperoxide – một chất gây mụn khi squalene (thành phần trong bã nhờn) bị oxy hóa. Nhìn chung thì UV chưa bao giờ có lợi cho da.

4. Thói quen sinh hoạt mùa hè

Có lẽ nhiều người đã nghe đến việc skincare theo mùa, tức là sự thay đổi của thời tiết sẽ ảnh hưởng lên da, và từ đó chúng ta cũng nên chọn sản phẩm sao cho hợp da và thích ứng với thời tiết. Một số thói quen và lựa chọn sản phẩm trong mùa hè cũng có thể vô tình góp phần làm nổi mụn.

Sử dụng kem chống nắng và mỹ phẩm không phù hợp là nguyên nhân phổ biến. Mặc dù kem chống nắng là vô cùng cần thiết, nhưng nhiều loại kem chống nắng hoặc mỹ phẩm có kết cấu dày, gốc dầu có thể gây bít tắc lỗ chân lông (comedogenic), đặc biệt khi kết hợp với mồ hôi và bã nhờn dư thừa. Việc không tẩy trang sạch sẽ sau khi dùng các sản phẩm này càng làm tình trạng bít tắc trở nên trầm trọng.

Mặc quần áo bó sát, làm từ chất liệu tổng hợp không thấm hút mồ hôi sẽ giữ mồ hôi và bã nhờn trên da, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây mụn ở lưng, ngực, vai. Mùa hè thường đi kèm với việc tiêu thụ nhiều đồ ăn ngọt, đồ chiên rán, đồ uống có đường và các thực phẩm có chỉ số đường huyết cao (high glycemic index). Các nghiên cứu cho thấy chế độ ăn này có thể ảnh hưởng đến nội tiết tố và kích thích tuyến bã nhờn, góp phần gây mụn.

Chúng ta đều biết mùa hè nào là mồ hôi, bã nhờn trên da hoạt động mạnh mà nếu không chú ý vệ sinh thì sẽ là hiểm họa lớn. Không tắm rửa hoặc làm sạch da mặt ngay sau khi đổ mồ hôi nhiều, hoặc chà xát da quá mạnh khi rửa mặt cũng có thể gây kích ứng và làm trầm trọng thêm tình trạng mụn.