Hiện nay có nhiều phương pháp trị mụn trứng cá, nhưng chúng đều xoay quanh 4 cơ chế chính, đó là: tẩy tế bào chết, giảm tiết dầu, ức chế vi khuẩn gây mụn và kháng viêm. Vì vậy, bí quyết trị mụn thành công chính là chọn đúng hoạt chất cho từng giai đoạn của mụn. Hãy cùng Beaudy.vn giải mỡ cơ chế trị mụn trứng cá với cơ chế sinh bệnh học rõ ràng nhất, để có được làn da khỏe đẹp ngay hôm nay nhé!

Mụn là gì? Vòng đời của mụn diễn ra như thế nào?

Mụn trứng cá là một bệnh lý da liễu phổ biến, hầu như ít nhất 1 lần trong đời chúng ta đều phải đối mặt với nguy cơ bị mụn. Từ những nhóm mụn không viêm (mụn đầu đen, mụn đầu trắng), cho đến nhóm mụn viêm (mụn sẩn, mụn mủ, mụn bọc và mụn nang). Nhìn chung, khi bị mụn là dấu hiệu cho thấy hàng rào bảo vệ da đang không khỏe, và nếu điều trị mụn không tốt sẽ ảnh hưởng lớn về tâm lý, do hậu quả để lại là thâm và sẹo mụn.

Một vòng đời của mụn về cơ bản sẽ được tóm tắt thông qua 5 giai đoạn chính.

• Giai đoạn 1: bên dưới lỗ chân lông có các tuyến bã nhờn sản xuất quá mức, gây tăng tiết dầu thừa.
• Giai đoạn 2: các tế bào chết không được làm sạch khiến dầu đọng lại bên dưới lỗ chân lông ngày càng nhiều, gây ra hiện tượng tắc nghẽn lỗ chân lông.
• Giai đoạn 3: lúc này các nhân mụn chủ yếu là mụn đầu đen, mụn đầu trắng nhưng khi có sự tấn công của vi khuẩn gây mụn C.Acnes (chúng tiêu thụ lượng dầu và sinh sôi nhanh chóng), phát triển nên mụn viêm.
• Giai đoạn 4: phản ứng miễn dịch từ các đại thực bào, peptide kháng khuẩn, cytokin được huy động để ức chế quá trình viêm xảy ra.
• Giai đoạn 5: kết thúc vòng đời của mụn là vết thương bắt đầu lành, nhưng phản ứng viêm vẫn còn gây ra tăng sắc tố sau viêm,

Nguyên nhân gây mụn trứng cá phổ biến nhất

Qua rất nhiều nghiên cứu cho thấy yếu tố gây ra mụn trứng cá vô cùng phức tạp và có ảnh hưởng qua lại lẫn nhau. Một vài nguyên nhân chủ yếu gây ra mụn trứng cá thường gặp nhất, bao gồm:

• Tăng sản xuất dầu thừa: nguyên nhân đến từ rối loạn hormone, đặc biệt trong độ tuổi dậy thì hormone androgen tăng hoạt động gây tăng tiết bã nhờn. Hoặc tăng sản xuất dầu thừa khi da có xu hướng mất nước, da khô. Hoặc dầu thừa cũng có thể đến từ việc sử dụng các loại mỹ phẩm gây bít tắc lỗ chân lông như (dầu khoáng, sáp ong),…
• Sừng hóa bất thường của cổ nang lông: là do các tế bào chết lâu ngày không được loại bỏ, kèm theo đó là quá trình đào thải tự nhiên của da không tốt, khiến các mảng da dày này không ra ngoài được.
• Yếu tố của vi khuẩn gây mụn C.Acnes (Cutibacterium Acnes): chúng là những loại vi khuẩn thường trú trên bề mặt da, C.Acnes tuýp 2 là vi khuẩn gây mụn phổ biến nhất. Nếu da có hiện tượng bít tắc lỗ chân lông, dầu thừa quá nhiều sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn C.Acnes này phát triển.
• Ngoài ra, mụn trứng cá còn có nhiều nguyên nhân khác đi kèm mà khó kiểm soát hơn như: tình trạng căng thẳng và stress kéo dài, thói quen vệ sinh da mặt không đúng cách, bụi bẩn tích tụ từ chăn gối nằm, dùng mỹ phẩm chăm sóc da không phù hợp,…

Phương pháp điều trị mụn trứng cá theo cơ chế bệnh sinh

Cơ chế 1: tẩy tế bào chết cho da thông thoáng

Ở người bị mụn trứng cá, quá trình sừng hóa cổ nang lông diễn ra bất thường (Hyperkeratinization). Thay vì các tế bào chết bong ra để cho làn da mịn màng, lỗ chân lông thông thoáng. Thì hoàn ngược lại, các tế bào chết này kết hợp cùng với dầu thừa, tạo ra các nút chặn làm cho tình trạng tắc nghẽn càng diễn ra trầm trọng. Nếu chỉ có tế bào chết và dầu thừa sẽ tạo ra các nhân mụn gọi là Comedones, biểu hiện là mụn đầu đen hay mụn đầu trắng.

Giai đoạn này cần tác động vào quá trình sừng hóa để diễn ra bình thường, hay gọi là tẩy tế bào chết. Bạn có thể dùng Retinoids, AHA, BHA (ưu tiên hơn khi da mụn trứng cá), lưu huỳnh,… Không nên tẩy tế bào chết vật lý trong giai đoạn đang có mụn sưng viêm.

Cơ chế 2: giảm tiết dầu thừa, và cân bằng lượng dầu cần thiết

Bước đầu tiên gây ra mụn đến từ việc da có nhiều dầu thừa, chính vì lớp dầu thừa này mà da luôn bóng nhờn, dễ bít tắc và càng gây khó chịu. Trong cấu tạo của bã nhờn có thành phần gọi là Squalene, khi chúng bị oxy hóa bởi ánh nắng mặt trời sẽ làm tăng phản ứng viêm tự nhiên, tăng hoạt động của quá trình sừng hóa và dễ gây ra mụn.

Do đó, để kiểm soát dầu hiệu quả có thể ưu tiên nhóm các thành phần: Retinoids, Niacinamide, BHA, Zinc (kẽm), chiết xuất cây phỉ, chiết xuất khuynh diệp, chiết xuất trà xanh, chiết xuất rau má,… Cân bằng dầu thừa còn đến từ việc cung cấp đủ độ ẩm cần thiết cho da.

Cơ chế 3: ức chế sự phát triển của vi khuẩn mụn

Đồng thời với các nhân mụn viêm sẽ có sự tham gia của vi khuẩn C.Acnes, chúng sẽ ly giải các triglycerides thành axit béo tự do, kích hoạt các phản ứng viêm mạnh mẽ. Ngoài ra, C.Acnes còn tiết ra vô số enzyme (lipase, protase, hyaluronidase) phá vỡ các lớp tế bào biểu bì da xung quanh càng làm hàng rào bảo vệ da yếu đi, mụn lâu khỏi.

Chính vì thế, cần kết hợp các hoạt chất để ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây mụn kịp thời: Benzoyl Peroxide (BPO), Retinoids, Niacinamide, Resveratrol, BHA, Azelaic Axit, Zinc, Lưu Huỳnh (Sulfur), chiết xuất tràm trà, chiết xuất trà xanh,…

Cơ chế 4: làm dịu các phản ứng viêm mụn đang diễn ra

Kết quả của mụn sẽ kéo các phản ứng viêm diễn ra, đó có thể là cấp tính và kéo dài thành mạn tính. Do đó, cần chấm dứt vòng lặp của các phản ứng viêm càng sớm càng tốt. Vì quá trình viêm sẽ làm đứt gãy các collagen và elastin, hậu quả là để lại sẹo mụn. Ngoài ra, viêm sẽ tăng các gốc tự do dẫn đến da luôn ửng đỏ, mỏng yếu và tổn thương hàng rào bảo vệ da đáng kể.

Các hoạt chất thường được khuyến khích để kháng viêm: Retinoids, Niacinamide, Ceramide, Axit Azelaic, Zinc (kẽm), các chất chống oxy hóa (Resveratrol, chiết xuất rau má, chiết xuất rễ cam thảo, chiết xuất trà xanh),…

Những lưu ý quan trọng khi điều trị mụn trứng cá

Đôi khi cần kết hợp thêm những phương pháp chuyên sâu

Nếu tình trạng mụn trứng cá nặng và kéo dài cần phải được thăm khám, đánh giá bởi các bác sĩ da liễu. Có thể kết hợp cùng các phương pháp mạnh hơn như: uống Isotretinoin, Laser, ánh sáng liệu pháp, tiêm Corticosteroids,….

Thay đổi lối sống khỏe mạnh từ bên trong là điều cần thiết

Mụn chịu ảnh hưởng của các biến số khác nhau, thế nên ngoài 4 cơ chế chính thì bạn cần xây dựng một hàng rào bảo vệ da khỏe mạnh từ bên trong. Điều đó có thể thực hiện bằng những phương pháp đơn giản như: ngủ đủ giấc, ăn nhiều rau xanh, trái cây, tập thể dục, uống nhiều nước, tránh stress và căng thẳng.

Trị mụn thành công luôn đòi hỏi cần kiên trì

Mụn có thể kéo dài 6 tuần, hoặc thậm chí vài tháng. Do các vi khuẩn mụn và nhân mụn vẫn còn tồn đọng sau quá trình điều trị, gặp điều kiện thuận lợi chúng sẽ tiếp tục phát triển. Do đó, điều trị mụn và chăm sóc da sau điều trị mụn rất quan trọng. Đây là một quá trình dài đòi hỏi các bạn phải luôn tuân thủ và thực hiện đều đặn.

Cho đến hiện nay, trị mụn trứng cá vẫn được khuyến khích với 4 cơ chế quan trọng nhất, bởi đây là gốc rễ của mụn. Nên bắt đầu từ việc hiểu rõ các loại mụn trên mặt, cho đến nắm vững các cơ chế trong quá trình điều trị – bởi những kiến thức này là nền tảng giúp các cô nàng “chấm dứt” mụn thành công. Beaudy.vn hi vọng với những chia sẻ trong chủ đề trị mụn trứng cá theo cơ chế bệnh sinh trong bài viết hôm nay, sẽ giúp các cô nàng trị mụn hiệu quả nhé. Beaudy.vn chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại các bạn trong các chủ đề sắp tới.

Hiểu rõ vòng đời của mụn không chỉ giúp bạn chăm sóc da đúng cách trong từng giai đoạn, mà còn rút ngắn thời gian điều trị và ngăn ngừa các hậu quả không mong muốn do mụn để lại. Để một nốt mụn thực sự xuất hiện trên da, nó phải trải qua ít nhất 4 giai đoạn: hình thành nhân mụn, phát triển thành mụn, viêm nhiễm và sau cùng là thuyên giảm. Hãy cùng Beaudy.vn tìm hiểu vòng đời của mụn trải qua 4 giai đoạn như thế nào, và cách khắc phục hiệu quả nhất nhé!

Mụn là gì?

Mụn đã được xem là một bệnh lý về da liễu, đây là tình trạng vô cùng phổ biến và trải đều ở khắp mọi lứa tuổi. Đặc điểm chung của các loại mụn đều bắt nguồn từ việc tắc nghẽn lỗ chân lông, mất cân bằng giữa quá trình tăng tiết dầu và bã nhờn. Một nốt mụn được hình thành sẽ cần có sự kết hợp của 3 yếu tố cơ bản: dầu thừa, tế bào chết và vi khuẩn gây mụn (P.Acnes, C.Acens,…). Một nốt mụn nhẹ đến trung bình có thể mất 6 đến 7 tuần để khỏi hoàn toàn, và các nốt mụn nặng có thể kéo dài hàng tháng tùy vào vòng đời của nó.

Ngay khi nổi mụn đã khiến cho làn da trở nên mất thẩm mỹ, làm vùng da không còn mịn màng. Đặc biệt ở giai đoạn sau đó, các cô nàng còn phải đối mặt với nguy cơ thâm mụn, sẹo mụn vô cùng nan giải. Thế nên, ngay từ bước đầu tiên nên tìm hiểu thật chi tiết về các loại mụn và quá trình hình thành của một nốt mụn như thế nào để có cách xử lý đúng nhất.

4 vòng đời của mụn từ khi hình thành đến kết thúc

Giai đoạn 1: hình thành nhân mụn

Đây là giai đoạn tiến triển âm thầm nhất của các nốt mụn đến mức nhiều cô nàng không nhận ra đã có những thay đổi xảy ra bên dưới da. Do đó, giai đoạn này thường gọi là giai đoạn mụn ẩn, bởi cơ chế hình thành chỉ đến từ việc lỗ chân lông bị bít tắc do tắc nghẽn của dầu thừa và tế bào chết lâu ngày không được làm sạch. Nếu càng để lâu và không có cách chăm sóc da mụn đúng cách, thì đây là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn P.Acnes và C.Acnes xâm nhập vào bên dưới da.

Cách khắc phục cho giai đoạn hình thành nhân mụn, đó là bạn thường xuyên duy trì tần suất tẩy tế bào chết với AHA (Alpha Hydroxy Axit), hoặc BHA (Beta Hydroxy Axit) 1 đến 2 lần mỗi tuần. Và bổ sung các loại serum hoặc kem dưỡng có chứa Niacinamide để giúp điều tiết lại lượng dầu hàng ngày. Cùng với đó, nếu thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ bị mụn cao, hãy cân nhắc các sản phẩm đang dùng không chứa dầu (Oil Free), không bít tắc lỗ chân lông (Non Comedogenic).

Giai đoạn 2: phát triển của mụn đầu đen và mụn đầu trắng

Trải qua quá trình nằm yên bên dưới da, đến giai đoạn 2 thì mụn bắt đầu xuất hiện dưới dạng mụn đầu đen hoặc mụn đầu trắng. Nhưng đây là nhóm mụn chưa sưng viêm và không có sự tiếp xúc của vi khuẩn, mà vẫn chủ yếu là do tăng tiết dầu thừa và tế bào chết tích tụ lại, nhưng đã nhiều hơn trước.

Cách khắc phục cho giai đoạn này, ngoài việc duy trì thói quen tẩy tế bào chết và dùng Niacinamide. Bên cạnh đó, hãy bổ sung thêm các hoạt chất như Retinoids (đặc biệt là Retinol, Tretinoin hay Adapalene), hoặc Benzoyl Peroxide (có nồng độ từ 2.5% đến 5%). Có thể cân nhắc đi lấy nhân mụn, hoặc thực hiện các biện pháp peel da hóa học. Nếu xử lý tốt ở giai đoạn này thì có thể ngăn ngừa mụn tiến triển lên giai đoạn 3 hay 4.

Giai đoạn 3: xuất hiện tình trạng mụn sưng viêm

Đã đến lúc các vi khuẩn P.Acnes hay C.Acnes tấn công vào da bằng môi trường thuận lợi, chính là lỗ chân lông đang bị tắc nghẽn. Chúng kích hoạt các phản ứng viêm trên cơ thể, hình thành nên các nhân mụn mủ (Pustules) hoặc mụn viêm nhưng không có mủ (Papules). Nếu không điều trị tốt thì rất dễ để lại sẹo về sau.

Cách chăm sóc da mụn lúc này đây có thể cần kết hợp kháng sinh như Clindamycin hoặc Erythromycin theo hướng dẫn của bác sĩ da liễu. Vẫn duy trì thói quen dùng AHA/BHA, Retinoids, Niacinamide hay Benzoyl Peroxide đúng cách và đúng tần suất.

Giai đoạn 4: mụn trưởng thành và thuyên giảm

Có những bạn sẽ thấy rằng dù vẫn không điều trị nhưng mụn vẫn có thể tự khỏi. Thế nhưng, hậu quả để lại luôn là nỗi ám ảnh sau đó. Bên cạnh tình trạng thâm mụn nặng thì các vấn đề sẹo rỗ, sẹo lõm xuất hiện dày đặc. Không chỉ khiến cho da bị mất thẩm mỹ mà còn tốn nhiều chi phí để phục hồi da lại sau đó.

Giai đoạn phục hồi mụn ngoài việc ngăn ngừa mụn tái phát, thì cần có những thành phần làm dịu và phục hồi da. Các nhóm hoạt chất rất tốt để chữa lành da sau mụn như là: chiết xuất rau má, Peptides, Ceramide, Hyaluronic Axit, Vitamin B5,… Khi mụn đã ổn định hoàn toàn, có thể cân nhắc sử dụng vitamin C để chống oxy hóa và mờ thâm.

Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến vòng đời của mụn

Thay đổi của nội tiết tố trong cơ thể

Mụn khi nổi lên trên bề mặt da, đó không chỉ là nhất thời tại thời điểm đấy, mà đây là cả một quá trình âm thầm diễn tiến từ rất lâu. Trong đó, những thay đổi bên trong cơ thể liên quan đến hormone estrogen và testosterone có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình hình thành mụn. Khi nồng độ testosterone tăng cao và estrogen giảm sút, sẽ làm tăng hoạt động của tuyến bã nhờn rất mạnh mẽ, tăng nguy cơ bít tắc lỗ chân lông.

Có một nhóm mụn được gọi là mụn nội tiết, do những thay đổi liên tục của hormone cơ thể. Nhóm mụn này thường là mụn viêm, mụn nang và mụn bọc. Cần phải có can thiệp từ bác sĩ da liễu và quy trình chăm sóc da thật cẩn thận và tỉ mỉ nhất.

Chế độ ăn uống và tác động của môi trường

Cùng với đó, một vài bạn sẽ gặp tình trạng nổi mụn liên quan đến chế độ ăn uống hằng ngày. Nếu bạn để ý kỹ, sau những hôm ăn nhiều đường, tinh bột trắng thì bạn sẽ rất dễ bị nổi mụn. Đó vì chỉ số đường huyết cao sẽ làm tăng hoạt động của hormone Insulin tăng tiết IGF-1 Insulin, dẫn đến tuyến bã nhờn tăng tiết dầu. Ngoài ra, các chế phẩm từ sữa, hoặc sữa nguyên chất cũng là yếu tố nguy cơ gây mụn đáng kể.

Cách bạn chăm sóc da hàng ngày

Và dĩ nhiên, quy trình chăm sóc da đóng yếu tố then chốt trong việc kiểm soát và ngăn ngừa các nốt mụn hình thành. Một quy trình chăm sóc da đầy đủ các bước từ làm sạch tốt, tẩy da chết 1 đến 2 lần mỗi tuần, dưỡng ẩm đầy đủ và chống nắng kỹ càng. Là một quy trình khép kín vừa giúp thanh lọc làn da, giải quyết tình trạng lỗ chân lông bị bít tắc, bảo vệ làn da trước tia UV – tất cả đều giúp ngăn ngừa mụn phát triển.

Hiểu rõ vòng đời của mụn rất quan trọng, không chỉ giúp các bạn biết cách chăm sóc da mụn đúng cách mà còn hỗ trợ phòng ngừa các nốt mụn quay trở lại. Trên hết, có 4 giai đoạn quan trọng mà một nốt mụn có thể trải qua, việc tìm hiểu và nhận biết mụn ở giai đoạn nào sẽ giúp các cô nàng tối ưu hiệu quả trị mụn tốt hơn. Beaudy.vn chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại các bạn trong các chủ đề làm đẹp sắp tới, hứa hẹn sẽ có bài viết hay ho và thật hữu ích hơn nữa nhé!